Apple vừa có bước chuyển đáng chú ý trong vụ kiện chống độc quyền kéo dài tại Ấn Độ liên quan đến App Store. Theo Reuters, hãng đã đồng ý nộp dữ liệu tài chính của hoạt động kinh doanh tại Ấn Độ trước ngày 25/6 — động thái có thể mở đường cho Ủy ban Cạnh tranh Ấn Độ (CCI) bước vào giai đoạn tính toán mức phạt, với mức trần được đề cập lên tới 38 tỷ USD (khoảng 969.000 tỷ VND).
Apple đảo ngược lập trường: Từ chối hợp tác sang chấp nhận nộp dữ liệu
Để tính toán mức phạt, CCI cần dữ liệu tài chính của doanh nghiệp bị điều tra tại thị trường Ấn Độ. Trước đây, Apple liên tục từ chối cung cấp các số liệu này. Vì vậy, việc hãng đồng ý nộp tài liệu trước 25/6 — sau khi luật sư của Apple đề nghị "gia hạn lần cuối" tại phiên ngày 21/5 — được xem là cú đảo chiều rõ rệt.
Apple từng lập luận rằng vụ việc nên được tạm dừng vì hãng đang theo đuổi một vụ kiện riêng nhằm phản đối luật chống độc quyền sửa đổi của Ấn Độ. Luật mới mở rộng cơ sở tính phạt từ "doanh thu tại Ấn Độ" sang "doanh thu toàn cầu", và nếu được áp dụng, Apple có thể đối mặt mức phạt tối đa 38 tỷ USD (khoảng 969.000 tỷ VND) theo Reuters.
Tuy nhiên, CCI nhiều lần bác bỏ lập luận này, khẳng định cơ quan chỉ cần "dữ liệu tài chính tại Ấn Độ" và cáo buộc Apple dùng vụ kiện song song để kéo dài thời gian. Gần đây, một thẩm phán Tòa án Tối cao Delhi cũng yêu cầu Apple hợp tác với cuộc điều tra.
Nguồn cơn từ năm 2021: Match Group và các startup Ấn Độ khởi kiện
Vụ kiện bắt nguồn từ năm 2021, khi Match Group — công ty mẹ của Tinder — cùng Alliance of Digital India Foundation (đại diện cho các startup Ấn Độ) khiếu nại về chính sách App Store. Đến năm 2024, CCI hoàn tất điều tra và đưa ra ba kết luận quan trọng:
- Apple lạm dụng vị thế thống lĩnh trong thị trường ứng dụng iPhone
- App Store là "đối tác giao dịch không thể né tránh" (an unavoidable trading partner) đối với nhà phát triển
- Nhà phát triển bị cấm sử dụng dịch vụ thanh toán bên thứ ba trong ứng dụng
Cụm từ "an unavoidable trading partner" được cơ quan này dùng để mô tả thế bất lợi mang tính cấu trúc mà các nhà phát triển phải chịu trong hệ sinh thái Apple.
Vì sao Ấn Độ trở thành "điểm nóng" với Apple
Mức độ nghiêm trọng của vụ kiện gia tăng khi Ấn Độ ngày càng trở thành thị trường then chốt với Apple, cả ở vai trò tiêu thụ lẫn sản xuất.
| Chỉ số | 5 năm trước | Hiện tại |
|---|---|---|
| Thị phần iPhone tại Ấn Độ | Khoảng 2% | 9% |
Bên cạnh việc mở rộng thị phần, Apple đẩy mạnh sản xuất tại Ấn Độ như một phần chiến lược giảm phụ thuộc vào Trung Quốc. Trong bối cảnh này, rủi ro bị phạt tới 38 tỷ USD (khoảng 969.000 tỷ VND) trở thành mối đe dọa nặng ký với cả mảng kinh doanh và chuỗi cung ứng.
Sản xuất iPhone tại Ấn Độ chiếm 25% toàn cầu: Yếu tố thuế quan chi phối
Theo các báo cáo, sản lượng lắp ráp iPhone tại Ấn Độ năm 2025 đạt khoảng 55 triệu máy, tương đương 25% sản lượng toàn cầu của Apple. Ba đối tác đảm nhận khâu lắp ráp gồm Foxconn, Tata Electronics và Pegatron. Ấn Độ hiện là cứ điểm sản xuất lớn thứ hai của Apple sau Trung Quốc.
| Hạng mục | Chi tiết |
|---|---|
| Sản lượng iPhone tại Ấn Độ năm 2025 | Khoảng 55 triệu máy |
| Tỷ trọng trong sản lượng toàn cầu | Khoảng 25% |
| Thuế nhập khẩu iPhone từ Trung Quốc vào Mỹ | Khoảng 55% |
| Thuế nhập khẩu iPhone từ Ấn Độ vào Mỹ | Khoảng 10% |
Chênh lệch thuế quan giữa Mỹ và Trung Quốc là yếu tố thúc đẩy chính. Apple đặt mục tiêu đến cuối năm 2026, phần lớn iPhone bán tại Mỹ sẽ được lắp ráp tại Ấn Độ. Đồng thời, chương trình ưu đãi sản xuất gắn liền với sản lượng (PLI) — trụ cột của ngành sản xuất smartphone Ấn Độ — sẽ hết hạn vào tháng 3/2026. Chính phủ Ấn Độ được cho là đang chuẩn bị một chương trình hỗ trợ mới gắn với kim ngạch xuất khẩu và tỷ lệ nội địa hóa linh kiện, dự kiến triển khai từ tháng 4.
Luật sửa đổi: Phạt tới 10% doanh thu toàn cầu, Apple kiện ra Tòa Tối cao Delhi
Con số 38 tỷ USD dựa trên Luật Cạnh tranh sửa đổi năm 2023 cùng Hướng dẫn xử phạt tài chính 2024 do CCI ban hành. Theo luật mới, mức phạt có thể lên tới 10% doanh thu toàn cầu trung bình trong ba năm tài chính gần nhất — bước đi xa hơn nhiều so với cách tính cũ dựa trên "doanh thu liên quan tại Ấn Độ" (relevant turnover).
Apple đang khởi kiện cơ chế này tại Tòa án Tối cao Delhi, viện dẫn vấn đề vi hiến và vi phạm nguyên tắc tương xứng. Tòa thụ lý đơn vào ngày 17/12/2025, song phiên tranh tụng tiếp theo bị dời sang ngày 27/1/2026. Cách tính dựa trên doanh thu toàn cầu được giới quan sát đặc biệt theo dõi, vì nó tạo gánh nặng tiềm năng khổng lồ cho các tập đoàn đa quốc gia có danh mục sản phẩm rộng — và có thể định hình lại toàn bộ hệ thống luật cạnh tranh Ấn Độ.
Ý nghĩa với người dùng và nhà phát triển tại Việt Nam
Mặc dù vụ kiện diễn ra tại Ấn Độ, kết quả có thể tạo tiền lệ quan trọng cho khu vực Đông Nam Á, bao gồm Việt Nam — nơi App Store cũng giữ vai trò chi phối với cộng đồng nhà phát triển ứng dụng và các startup. Nếu CCI áp đặt mức phạt lớn và buộc Apple cho phép thanh toán bên thứ ba, các nhà phát triển Việt Nam có thể được hưởng lợi gián tiếp trong tương lai, đặc biệt với các tựa game và ứng dụng có doanh thu in-app cao trên nền tảng iOS.
Ở góc độ chuỗi cung ứng, việc Apple đẩy mạnh sản xuất tại Ấn Độ và giảm phụ thuộc Trung Quốc cũng tác động đến giá iPhone chính hãng phân phối tại các thị trường như Thế Giới Di Động, FPT Shop hay CellphoneS — đặc biệt khi cấu trúc thuế nhập khẩu và chuỗi logistics khu vực thay đổi. Thời hạn 25/6 và các phiên tòa kế tiếp tại Delhi sẽ là cột mốc đáng theo dõi.
Q&A
Hỏi: Hạn chót Apple phải nộp dữ liệu là khi nào? Ngày 25/6. Đây là mốc "gia hạn lần cuối" do luật sư Apple đề nghị và được CCI chấp thuận.
Hỏi: Vì sao Apple đảo ngược lập trường? Lý do trực tiếp chưa được công bố. Theo thông tin công khai, một thẩm phán Tòa án Tối cao Delhi đã yêu cầu Apple hợp tác điều tra, trong khi CCI nhiều lần bác lập luận của Apple với cáo buộc dùng vụ kiện song song để kéo dài thời gian.
Hỏi: Mức phạt 38 tỷ USD đã được ấn định chưa? Chưa. Đây là con số tối đa theo kịch bản áp dụng luật sửa đổi, dựa trên doanh thu toàn cầu của Apple. Hãng vẫn đang kiện tính hợp hiến của chính luật này tại tòa.
