Ba nhà mạng lớn nhất nước Mỹ — AT&T, T-Mobile và Verizon — vốn là đối thủ cạnh tranh trực tiếp, nay đang có kế hoạch bắt tay nhau trong lĩnh vực thông tin liên lạc vệ tinh. Theo Android Authority, ba bên đã đạt được thỏa thuận nguyên tắc (agreement in principle) để thành lập liên doanh triển khai dịch vụ vệ tinh kết nối trực tiếp với thiết bị (direct-to-device, D2D), với mục tiêu xóa bỏ gần như toàn bộ vùng phủ sóng chết trên lãnh thổ Mỹ.
Tại sao ba "ông lớn" viễn thông lại cần hợp tác?
Dù "phủ sóng toàn quốc" (nationwide coverage) là khẩu hiệu quen thuộc của cả ba nhà mạng, thực tế cho thấy mạng di động mặt đất tại Mỹ mới chỉ bao phủ khoảng 64% diện tích lãnh thổ. Khoảng 9% diện tích không có bất kỳ phương tiện kết nối mặt đất nào, và khoảng 7% số quận (county) trên toàn nước Mỹ vẫn thiếu dịch vụ di động đủ tiêu chuẩn.
Liên doanh này được thiết kế để lấp đầy những khoảng trống đó thông qua ba mục tiêu cụ thể:
- Xóa bỏ gần như toàn bộ vùng chết trên lãnh thổ Mỹ
- Mở rộng phủ sóng đến các khu vực chưa từng có hoặc có dịch vụ kém chất lượng
- Cung cấp kết nối dự phòng trong các tình huống thiên tai, khẩn cấp khi mạng mặt đất bị gián đoạn
Mô hình hoạt động dự kiến là mỗi bên góp chung tài nguyên tần số (spectrum), tạo nền tảng thống nhất để các nhà khai thác vệ tinh có thể phục vụ nhiều người dùng hơn với trải nghiệm đơn giản, liền mạch.
Không chỉ là mạng lưới — còn là cuộc chiến chuẩn hóa công nghệ
Điểm đáng chú ý hơn cả là liên doanh này không dừng lại ở việc chia sẻ hạ tầng mạng. Ba nhà mạng còn có tham vọng xây dựng một bộ tiêu chuẩn kỹ thuật chung, kéo theo sự tham gia của các nhà phát triển hệ điều hành, lập trình viên ứng dụng và nhà sản xuất thiết bị. Mục tiêu là đảm bảo khả năng tương thích rộng rãi giữa các thiết bị với nền tảng vệ tinh D2D.
Đáng lưu ý, liên doanh mới không thay thế các thỏa thuận vệ tinh riêng lẻ mà mỗi nhà mạng đang duy trì. Cụ thể:
- T-Mobile đã hợp tác với SpaceX Starlink — hiện là đơn vị tiên phong nhất trong D2D, đã cung cấp liên lạc khẩn cấp, gọi thoại qua WhatsApp và một số dữ liệu ứng dụng cho khách hàng T-Mobile
- AT&T và Verizon đều có hợp đồng với AST SpaceMobile, đơn vị đang gấp rút đưa thêm 45 vệ tinh lên quỹ đạo trong năm nay để bắt đầu dịch vụ thương mại
- Verizon còn hợp tác thêm với Amazon Leo và Skylo
Trong khi đó, Amazon vừa đồng ý mua lại nhà khai thác vệ tinh Globalstar với giá khoảng 11,6 tỷ USD (khoảng 295.800 tỷ VND) vào tháng trước, đặt mục tiêu gia nhập thị trường D2D vào năm 2028 — cho thấy cuộc đua này đang ngày càng nóng lên.
Thị trường D2D đang tăng trưởng nhanh — và đây là lý do liên doanh có ý nghĩa chiến lược
Số liệu từ Ookla (đơn vị vận hành Speedtest) phản ánh đà tăng trưởng đáng kể của kết nối D2D:
| Chỉ số | Số liệu |
|---|---|
| Tăng trưởng kết nối D2D | ~25% từ tháng 7/2025 đến tháng 3/2026 |
| Tỷ lệ người dùng Speedtest dùng D2D | 0,46% (tháng 3/2026) |
| Số quốc gia có dịch vụ D2D | 15 quốc gia (61 quốc gia đang thử nghiệm/đánh giá) |
| Số đối tác của Starlink | 59 nhà mạng |
| Số đối tác của AST SpaceMobile | 28 nhà mạng |
Một diễn biến quan trọng khác: FCC vừa phê duyệt vào ngày 12/5/2026 việc SpaceX mua lại khoảng 65 MHz phổ tần quốc gia từ EchoStar. Khối phổ tần độc quyền và liên tục này cho phép Starlink kết nối trực tiếp 5G với điện thoại thông thường mà không cần thiết bị bổ sung — với dự báo dung lượng tăng hơn 100 lần so với hệ thống D2D thế hệ đầu.
CEO của AST SpaceMobile, ông Abel Avellan, đã hoan nghênh thỏa thuận này, cho rằng đây là tín hiệu cho thấy ngành công nghiệp đang chuẩn bị cung cấp kết nối băng rộng di động từ không gian cho toàn bộ người dân Mỹ.
Vẫn còn ở giai đoạn "thỏa thuận nguyên tắc" — chưa có gì chắc chắn
Cần nhấn mạnh rằng đây mới chỉ là agreement in principle — tức là thỏa thuận về mặt nguyên tắc, chưa phải cam kết thực thi. Chưa có mốc thời gian cụ thể nào được công bố cho việc thành lập liên doanh hay ra mắt dịch vụ. Liệu ba nhà mạng vốn cạnh tranh gay gắt có thực sự gác lại bất đồng để hợp tác hay không vẫn là câu hỏi bỏ ngỏ.
Đối với người dùng tại Việt Nam, diễn biến này tuy không có tác động trực tiếp trong ngắn hạn, nhưng phản ánh xu hướng toàn cầu: kết nối vệ tinh D2D đang dần trở thành tiêu chuẩn bổ sung cho mạng mặt đất. Nếu bộ tiêu chuẩn kỹ thuật chung được hình thành từ liên doanh này, các thiết bị bán ra toàn cầu — bao gồm tại Việt Nam — có thể sẽ tích hợp khả năng kết nối vệ tinh như một tính năng mặc định trong tương lai không xa. Đây là điều đáng theo dõi, đặc biệt trong bối cảnh Viettel và các nhà mạng Việt Nam cũng đang nghiên cứu các giải pháp phủ sóng vùng sâu vùng xa.
Nguồn
- Android Authority — Your carrier may soon get help from its biggest rivals when you're off-grid
- The Spokesman-Review (Bloomberg) — Mobile carriers join forces to boost coverage in dead zones
- Advanced Television — AT&T, T-Mobile, Verizon for satellite JV
