Theo Bloomberg, Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) đang tiến hành điều tra chống độc quyền nhằm vào Arm Holdings — công ty cung cấp kiến trúc chip nền tảng cho hầu hết thiết bị di động và ngày càng nhiều máy tính cá nhân trên toàn cầu. Động thái này diễn ra sau khi Arm tự ra mắt AGI CPU dành cho trung tâm dữ liệu vào tháng 3/2026, bước vào thế cạnh tranh trực tiếp với chính các khách hàng lâu năm của mình như Qualcomm, Apple và Samsung.
FTC nghi ngờ Arm hạn chế quyền truy cập kiến trúc chip
Theo thông tin từ Bloomberg được Tom's Hardware dẫn lại, FTC đang xem xét liệu Arm có đang lợi dụng vị thế độc quyền của mình để gây bất lợi cho các đối thủ cạnh tranh hay không. Cụ thể, cơ quan này đang điều tra các khả năng sau:
- Arm cung cấp thiết kế chất lượng thấp hơn cho các khách hàng cạnh tranh với mình, trong khi ưu tiên cho sản phẩm nội bộ
- Arm từ chối hoặc trì hoãn cấp phép kiến trúc cho một số đối tác nhất định
- Xung đột lợi ích khi Arm vừa đóng vai trò nhà cung cấp kiến trúc, vừa trực tiếp sản xuất chip
Arm vốn hoạt động chủ yếu theo mô hình cấp phép (licensing): thiết kế kiến trúc vi xử lý và cho phép các hãng khác như Apple, Qualcomm, MediaTek, Samsung sử dụng để phát triển chip riêng. Tuy nhiên, kể từ tháng 3/2026, Arm chính thức bước vào thị trường phần cứng với AGI CPU tự sản xuất nhắm vào phân khúc trung tâm dữ liệu — thị trường mà chính các khách hàng lớn của họ đang khai thác mạnh mẽ.
Đáng chú ý, dù doanh thu từ mảng AGI CPU của Arm được dự báo có thể đạt tới 2 tỷ USD (khoảng 51.000 tỷ VND), một số nhà phân tích vẫn cho rằng con số này chỉ chiếm chưa đến 5% thị phần toàn cầu — tức là chưa đủ để Arm trở thành mối đe dọa trực tiếp tức thì, nhưng đủ để khuấy động lo ngại về cạnh tranh không lành mạnh.
Vụ kiện Qualcomm–Nuvia: Ngòi nổ của cuộc điều tra
Căng thẳng giữa Arm và các đối tác không phải mới xuất hiện. Năm 2022, Arm đã kiện Qualcomm với lý do hãng này không có quyền kế thừa giấy phép kiến trúc Arm từ startup Nuvia mà Qualcomm mua lại — theo Arm, Qualcomm phải ký hợp đồng cấp phép mới. Tuy nhiên, Arm đã thua kiện, và Qualcomm được phép tiếp tục sử dụng lõi Oryon — kiến trúc có nguồn gốc từ Nuvia — trong các sản phẩm Snapdragon X Series.
Sau thất bại pháp lý đó, Qualcomm chuyển sang chiến lược vận động hành lang quy mô toàn cầu, tiếp cận nhiều cơ quan quản lý để trình bày quan điểm về hành vi cạnh tranh của Arm:
| Cơ quan | Diễn biến |
|---|---|
| FTC Mỹ | Được cho là đang tiến hành điều tra (theo Bloomberg) |
| Ủy ban châu Âu | Qualcomm đã trình bày lập trường của mình |
| Ủy ban Thương mại Công bằng Hàn Quốc | Khám xét văn phòng Arm tại Seoul vào tháng 11/2025 |
Việc cơ quan Hàn Quốc đã thực hiện khám xét thực địa cho thấy áp lực pháp lý đối với Arm đang diễn ra song song ở nhiều khu vực, không chỉ riêng tại Mỹ.
Tại sao Apple, Qualcomm và cả ngành chip đều lo ngại?
Kiến trúc Arm hiện là nền tảng của gần như toàn bộ chip di động trên thế giới — từ Apple Silicon (A18, M4), Snapdragon của Qualcomm, Dimensity của MediaTek đến Exynos của Samsung. Sự thống trị này đang lan rộng sang cả máy tính xách tay và máy tính để bàn, khi Snapdragon X Elite và Apple M-series ngày càng chiếm thị phần từ tay kiến trúc x86 truyền thống của Intel và AMD.
Trong lĩnh vực AI và trung tâm dữ liệu, một số nhà phân tích dự báo rằng đến năm 2029, hơn 90% chip tùy chỉnh (custom processor) sẽ dựa trên kiến trúc Arm — dù đây là dự báo, không phải con số chắc chắn. Nếu điều đó xảy ra, vị thế của Arm sẽ gần như không có đối thủ trong hệ sinh thái chip toàn cầu.
Chính vì vậy, việc Arm tự sản xuất chip — dù hiện chỉ tập trung vào phân khúc trung tâm dữ liệu, chưa cạnh tranh trực tiếp với chip tiêu dùng — đã đủ để làm dấy lên lo ngại: liệu Arm có thể "vừa đá bóng vừa thổi còi", tức vừa kiểm soát kiến trúc nền tảng vừa ưu tiên sản phẩm của chính mình?
Điều gì có thể xảy ra tiếp theo?
Cần nhấn mạnh rằng đây vẫn là thông tin từ Bloomberg, chưa có xác nhận chính thức từ FTC hay Arm. Tuy nhiên, nếu cuộc điều tra được xác nhận và dẫn đến kết luận bất lợi cho Arm, một số kịch bản có thể xảy ra:
- FTC yêu cầu Arm điều chỉnh điều khoản cấp phép, đảm bảo tính trung lập với tất cả đối tác
- Arm buộc phải thiết lập cơ chế tách biệt giữa mảng cấp phép và mảng sản xuất chip nội bộ
- Các cuộc điều tra tại châu Âu và Hàn Quốc phối hợp, tạo áp lực đa chiều lên mô hình kinh doanh toàn cầu của Arm
Đối với người dùng tại Việt Nam đang sử dụng iPhone, MacBook, máy tính Snapdragon X hay các thiết bị Android chip MediaTek Dimensity — tất cả đều chạy trên kiến trúc Arm — tác động trực tiếp trong ngắn hạn là không đáng kể. Tuy nhiên, nếu điều kiện cấp phép kiến trúc Arm thay đổi về dài hạn, lộ trình phát triển chip và cấu trúc giá thành của các hãng này đều có thể bị ảnh hưởng gián tiếp. Đây là diễn biến đáng theo dõi, đặc biệt trong bối cảnh thị trường chip AI đang tăng trưởng mạnh tại Đông Nam Á.
