GameStop, công ty game bán lẻ có vốn hóa thị trường chỉ khoảng $11 tỷ (khoảng 280.500 tỷ VND), vừa đưa ra đề nghị mua lại eBay — sàn thương mại điện tử lớn gấp bốn lần — với mức giá $56 tỷ (khoảng 1.428.000 tỷ VND). eBay đã từ chối ngay lập tức, mô tả đề xuất này là "neither credible nor attractive" (không đáng tin cậy và không hấp dẫn). Thông tin được Bloomberg và CNBC đưa tin.
Thương vụ "cá nhỏ nuốt cá lớn" chưa từng có tiền lệ
Đề nghị mua lại được GameStop gửi đến eBay vào tuần trước, với mức giá $125/cổ phiếu eBay (khoảng 3.187.500 VND/cổ phiếu) — cao hơn 20% so với giá thị trường hiện tại. Tổng giá trị thương vụ đạt $56 tỷ (khoảng 1.428.000 tỷ VND).
Điều khiến thương vụ này trở nên bất thường là sự chênh lệch quy mô giữa hai bên:
| Chỉ số | GameStop | eBay |
|---|---|---|
| Vốn hóa thị trường | ~$11 tỷ (~280.500 tỷ VND) | ~$45 tỷ (~1.147.500 tỷ VND) |
| Vai trò | Bên đề nghị mua | Bên bị mua (đã từ chối) |
| Giá đề nghị | $56 tỷ ($125/cổ phiếu, +20% premium) | — |
Cơ cấu thanh toán gồm 50% tiền mặt và 50% cổ phiếu GameStop. Để thực hiện thương vụ, GameStop cần vay thêm khoảng $20 tỷ (khoảng 510.000 tỷ VND) — nhưng đây chính là điểm mấu chốt khiến eBay hoài nghi.
Vì sao eBay từ chối: Nguồn vốn mờ ám và rủi ro tín dụng
Khi được hỏi về nguồn gốc của khoản vay $20 tỷ, CEO GameStop Ryan Cohen không thể giải thích rõ ràng. Dù ông có được TD Securities cam kết cung cấp khoản tín dụng này, điều kiện đi kèm là công ty hợp nhất phải duy trì mức xếp hạng tín dụng đầu tư (investment grade).
Tuy nhiên, Moody's đã đánh giá thương vụ này là "credit negative" (tiêu cực về tín dụng) đối với eBay, đồng thời ước tính đòn bẩy tài chính của công ty hợp nhất có thể lên tới khoảng 9 lần EBITDA — trước khi tính đến bất kỳ khoản tiết kiệm chi phí nào. Nếu xếp hạng tín dụng bị hạ xuống dưới mức đầu tư, toàn bộ điều kiện vay từ TD Securities sẽ sụp đổ. Đây là vòng luẩn quẩn tài chính mà eBay không muốn dính vào.
Động cơ thực sự của Ryan Cohen: Gói thưởng $35 tỷ
Nhiều nhà phân tích chỉ ra rằng đề nghị táo bạo này có thể xuất phát từ lợi ích cá nhân của chính CEO Ryan Cohen. Theo cơ cấu thù lao được công bố:
- Cohen có thể nhận gói thưởng cổ phiếu trị giá lên tới $35 tỷ (khoảng 892.500 tỷ VND) nếu đáp ứng một số điều kiện nhất định.
- Một trong những điều kiện đó là đưa vốn hóa GameStop lên $100 tỷ (khoảng 2.550.000 tỷ VND).
- Nếu thâu tóm được eBay, mục tiêu này gần như được đảm bảo trong một bước.
Nói cách khác, thương vụ $56 tỷ này — dù có vẻ phi lý về mặt tài chính — lại hoàn toàn hợp lý nếu nhìn từ góc độ lợi ích cá nhân của người đứng đầu GameStop.
eBay không cần GameStop: Chiến lược tự tái cơ cấu đang phát huy hiệu quả
Một lý do quan trọng khiến eBay có thể từ chối dứt khoát là nền tảng này đang trong giai đoạn phục hồi tích cực dưới ban lãnh đạo hiện tại. Cổ phiếu eBay đã tăng 24% từ đầu năm đến nay (YTD).
Các bước đi chiến lược của eBay bao gồm:
| Lĩnh vực | Hành động cụ thể |
|---|---|
| Danh mục trọng tâm | Thẻ bài (trading cards), đồ sưu tầm, hàng xa xỉ cũ |
| M&A | Mua lại Depop từ Etsy với giá $1,2 tỷ (dự kiến hoàn tất Q3/2026) |
| Công nghệ | Thu hẹp mảng Web3, tăng đầu tư vào AI |
| Thị trường châu Âu | Miễn phí hoa hồng tại Anh và Đức để cạnh tranh với Vinted |
| Mô hình kinh doanh | Đẩy mạnh C2C và live shopping |
Với lộ trình tự phát triển rõ ràng như vậy, eBay không có lý do gì để chấp nhận một thương vụ đầy rủi ro từ một công ty nhỏ hơn bốn lần.
Triển vọng: Thương vụ khó có cơ hội hồi sinh
Với việc eBay từ chối và nguồn vốn $20 tỷ vẫn chưa có lối ra rõ ràng, khả năng thương vụ này được tái khởi động là rất thấp. Đáng chú ý, nhiều ý kiến trong cộng đồng đầu tư cũng nhận định rằng eBay đang chịu áp lực cạnh tranh ngày càng lớn từ các nền tảng như Temu, Vinted và các sàn thương mại điện tử châu Á — điều này khiến eBay trở thành mục tiêu tiềm năng của các thương vụ thâu tóm, nhưng không nhất thiết phải từ GameStop.
Đối với người dùng và nhà đầu tư tại Việt Nam, diễn biến này phản ánh xu hướng tái cơ cấu mạnh mẽ trong ngành thương mại điện tử toàn cầu — nơi các nền tảng truyền thống như eBay đang buộc phải thích nghi trước làn sóng cạnh tranh từ các mô hình mới. Tác động trực tiếp đến thị trường Việt Nam hiện còn hạn chế, nhưng đây là tín hiệu đáng theo dõi trong bức tranh thương mại điện tử xuyên biên giới.
