Kiện tập thể chống độc quyền HDD: TDK và NHK Spring bị cáo buộc thao túng giá 13 năm, ảnh hưởng Seagate, WD, Toshiba

Hai tập đoàn sản xuất linh kiện ổ cứng lớn nhất thế giới — TDK Corporation và NHK Spring — vừa bị đưa ra tòa án liên bang Mỹ trong một vụ kiện tập thể với cáo buộc thao túng giá kéo dài gần 13 năm. Đáng chú ý, linh kiện do hai nhóm doanh nghiệp này sản xuất có mặt trong 97% ổ cứng HDD trên toàn thế giới, đồng nghĩa với việc người dùng mua Seagate, Western Digital hay Toshiba trong giai đoạn 2003–2016 đều có thể đã chịu ảnh hưởng gián tiếp.

TDK và NHK Spring: Hai "ông lớn" ẩn sau mọi chiếc HDD

Ít người biết rằng bên trong mỗi ổ cứng HDD có một bộ phận cực kỳ quan trọng gọi là suspension assembly (cụm treo đầu đọc/ghi). Đây là chi tiết cơ khí chính xác cao, chịu trách nhiệm điều khiển vật lý đầu đọc/ghi di chuyển trên bề mặt đĩa từ — một nhiệm vụ đòi hỏi độ chính xác ở cấp độ nano trong điều kiện vận hành liên tục.

Theo hồ sơ khởi kiện nộp tại Tòa án Liên bang Quận Bắc California, TDK Corporation và NHK Spring (Nhật Bản) — cùng các công ty liên quan — là hai nhóm sản xuất suspension assembly chiếm tới 97% thị trường HDD toàn cầu. Với mức độ tập trung thị trường cao đến vậy, cáo buộc thông đồng ấn định giá giữa hai bên, nếu được chứng minh, sẽ có nghĩa là hầu như toàn bộ ngành HDD đã bị ảnh hưởng — bao gồm Seagate, Western Digital và Toshiba, những thương hiệu quen thuộc với người dùng Việt Nam.

Cần nhấn mạnh: đây vẫn là cáo buộc ở giai đoạn khởi kiện. Các bị đơn chưa thừa nhận bất kỳ hành vi sai phạm nào.

Giai đoạn 2003–2016: 13 năm giá HDD bị "thổi phồng"?

Vụ kiện tập thể tại Mỹ cáo buộc rằng trong suốt giai đoạn từ tháng 1/2003 đến ngày 31/12/2016, TDK và NHK Spring đã phối hợp ấn định giá suspension assembly, từ đó đẩy chi phí sản xuất HDD lên cao và chuyển gánh nặng đó sang người tiêu dùng cuối.

Vụ kiện này không phải không có tiền lệ. Một vụ kiện tập thể tương tự đã được khởi xướng tại Canada năm 2019, sau đó được tòa án công nhận tư cách kiện tập thể và đến năm 2022, kháng cáo phản đối cũng bị bác bỏ. Dù vậy, kết quả tại Canada không đảm bảo thắng lợi cho phía nguyên đơn tại Mỹ — bản thân thông cáo báo chí liên quan cũng ghi rõ "không có bảo đảm về kết quả vụ kiện".

Quan trọng hơn, NHK Spring đã từng thừa nhận tội trong một thủ tục hình sự liên bang riêng biệt, liên quan đến việc thông đồng với đối thủ cạnh tranh để thao túng giá suspension assembly bán tại Mỹ và nhiều quốc gia khác. Chính tiền lệ hình sự này là một trong những cơ sở để vụ kiện dân sự tập thể hiện tại được xây dựng.

Phán quyết tháng 1/2026: Tòa phúc thẩm Mỹ mở rộng phạm vi áp dụng luật chống độc quyền

Một diễn biến quan trọng xảy ra vào tháng 1/2026, khi Tòa Phúc thẩm Liên bang Khu vực 9 (9th Circuit) ra phán quyết trong vụ Seagate Technology LLC kiện NHK Spring (số hiệu 24-4470). Tòa phúc thẩm đã khôi phục một phần yêu cầu bồi thường chống độc quyền của Seagate, vốn bị tòa sơ thẩm bác bỏ vào tháng 5/2023.

Lý do tòa sơ thẩm bác bỏ: phần lớn suspension assembly mà Seagate Thailand và Seagate Singapore mua vào chưa bao giờ đặt chân đến đất Mỹ, do đó không thuộc phạm vi điều chỉnh của Đạo luật Sherman (luật chống độc quyền Mỹ). Tuy nhiên, tòa phúc thẩm lưu ý rằng khoảng một phần ba lượng suspension assembly mua ở nước ngoài của Seagate cuối cùng đã được lắp vào HDD hoàn chỉnh và nhập khẩu vào thị trường Mỹ — đủ điều kiện để áp dụng luật chống độc quyền Mỹ ngay cả với giao dịch thực hiện bên ngoài lãnh thổ.

Phán quyết này có ý nghĩa quan trọng: nó xác lập rằng chuỗi cung ứng toàn cầu không thể là "lá chắn" để tránh trách nhiệm pháp lý theo luật Mỹ, miễn là sản phẩm cuối cùng có mặt trên thị trường Mỹ.

Giá HDD năm 2026 đã tăng 50% — và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt

Bất kể kết quả vụ kiện ra sao, thực tế thị trường HDD hiện tại đang gây áp lực lớn lên người dùng toàn cầu, bao gồm cả Việt Nam.

Western Digital và Seagate đã bán hết toàn bộ công suất sản xuất HDD năm 2026 cho các trung tâm dữ liệu AI. CEO của Western Digital, ông Irving Tan, xác nhận trong cuộc họp nhà đầu tư quý 2 rằng công ty "gần như bán hết cho cả năm 2026", với đơn hàng xác nhận từ 7 khách hàng lớn nhất. Các hợp đồng cung ứng dài hạn đã kéo dài đến tận 2027–2028.

Hệ quả trực tiếp: giá HDD dành cho người tiêu dùng đã tăng khoảng 50% chỉ trong 5 tháng. Ổ WD Blue 4TB từng có giá $67–85 (khoảng 1.700.000–2.170.000 VND) nay đã lên tới $99 (khoảng 2.525.000 VND). Theo DigiTimes, giá hợp đồng HDD trong quý 4/2025 tăng khoảng 4% so với quý trước — mức tăng lớn nhất trong 8 quý liên tiếp.

Đối với người dùng tại Việt Nam đang có nhu cầu nâng cấp hoặc mua mới ổ cứng HDD dung lượng lớn — đặc biệt cho NAS gia đình hay máy trạm — đây là thời điểm thị trường không thuận lợi. Giá tại các kênh phân phối như FPT Shop, Thế Giới Di Động hay các đại lý linh kiện có thể tiếp tục chịu áp lực tăng trong ngắn hạn, do nguồn cung toàn cầu bị hút vào phân khúc dữ liệu trung tâm AI.

Ý nghĩa với người dùng Việt Nam

Vụ kiện tập thể này chỉ áp dụng cho người tiêu dùng và nhà phân phối tại Mỹ đã mua HDD hoặc PC có HDD trong giai đoạn 2003–2016. Người dùng Việt Nam không thuộc diện được bồi thường trực tiếp.

Tuy nhiên, câu chuyện lớn hơn đáng để theo dõi: vụ kiện phơi bày cấu trúc chuỗi cung ứng HDD toàn cầu phụ thuộc vào chỉ hai nhóm doanh nghiệp kiểm soát 97% linh kiện then chốt. Kết hợp với tình trạng khan hiếm nguồn cung hiện tại do nhu cầu AI bùng nổ, đây là lời nhắc nhở rõ ràng rằng thị trường lưu trữ dữ liệu — dù HDD hay SSD — vẫn cực kỳ nhạy cảm với biến động từ một vài mắt xích thượng nguồn.

Nếu đang có kế hoạch mua HDD dung lượng lớn, việc theo dõi diễn biến vụ kiện và tình hình cung ứng toàn cầu trong các tháng tới là điều nên làm trước khi quyết định.

Nguồn

• Tom's Hardware — Class-action price-fixing lawsuit targets hard drive component makers as costs skyrocket — 13-year scheme allegedly drove up prices for major HDD brands
• Justia / Tòa Phúc thẩm Khu vực 9 — SEAGATE TECHNOLOGY LLC v. NHK SPRING CO., LTD. No. 24-4470 (9th Cir. 2026)
• Law360 — In re: Hard Disk Drive Suspension Assemblies Antitrust Litigation