Một chiếc máy chơi game cầm tay retro mang thương hiệu Lenovo đang gây xôn xao cộng đồng game thủ toàn cầu sau khi bị cáo buộc cài sẵn hàng nghìn ROM vi phạm bản quyền — trong đó có cả các tựa game của Nintendo. Thiết bị mang tên Lenovo G02, hiện được rao bán trên AliExpressphiên bản Trung Quốc với giá $72,92 (khoảng 1.860.000 VND), đang đặt ra nhiều câu hỏi nghiêm túc về bản quyền và trách nhiệm thương hiệu.
Hàng nghìn ROM bản quyền được cài sẵn — kể cả game Nintendo
Theo báo cáo từ Retro Dodo và phân tích của nhà báo Patrick O'Rourke trên XDA Developers, Lenovo G02 được cho là đi kèm hàng nghìn tựa game retro được cài sẵn, bao gồm nhiều tựa game thuộc sở hữu của Nintendo — mà khả năng cao chưa được cấp phép hợp lệ.
O'Rourke nhận định rằng xác suất Nintendo đồng ý cấp phép các IP của mình cho một thiết bị cầm tay của bên thứ ba tại thị trường Trung Quốc là "cực kỳ thấp", dựa trên lịch sử bảo vệ bản quyền rất quyết liệt của hãng này. Nintendo từ lâu đã nổi tiếng với các chiến dịch pháp lý nhắm vào các trang phân phối ROM và thiết bị giả lập trái phép trên toàn thế giới.
Đáng chú ý, O'Rourke cũng chỉ ra một thực trạng phổ biến trong phân khúc máy chơi game retro giá rẻ: nhiều sản phẩm trên AliExpresshay Amazon chỉ quảng cáo "dung lượng thẻ microSD" hoặc "số lượng game tích hợp" mà không liệt kê cụ thể tựa game nào. Người mua đôi khi chỉ phát hiện ra thiết bị chứa các tựa game có bản quyền — như Grand Theft Auto III — sau khi đã bật máy lên.
Lenovo xác nhận: Sản phẩm có thật, nhưng chỉ dành cho thị trường Trung Quốc
Dù ban đầu nhiều người nghi ngờ G02 là hàng giả mạo thương hiệu, Retro Dodo đã liên hệ trực tiếp với bộ phận Product and Licensing của Lenovo và nhận được xác nhận: đây là sản phẩm hợp lệ. Tuy nhiên, Lenovo cũng làm rõ rằng thiết bị này không thuộc danh mục sản phẩm toàn cầu chính thức của hãng.
Lenovo phát biểu:
"The G02 device is produced through a regional brand licensing agreement meant for the China market only and is not part of Lenovo's official global product portfolio."
Tạm dịch: G02 được sản xuất theo thỏa thuận cấp phép thương hiệu khu vực, chỉ dành cho thị trường Trung Quốc, và không phải là một phần trong danh mục sản phẩm toàn cầu chính thức của Lenovo. Hãng cũng lưu ý rằng các sản phẩm phát triển qua những thỏa thuận như vậy có thể có thông số kỹ thuật khác với sản phẩm Lenovo bán qua kênh phân phối chính thức.
Nói cách khác, G02 là sản phẩm white-label — một nhà sản xuất thứ ba được cấp phép sử dụng thương hiệu Lenovo để bán tại Trung Quốc. O'Rourke nhận định đây là khả năng cao nhất, đồng thời chỉ ra rằng dù là white-label, quy trình phê duyệt nội bộ của Lenovo vẫn phải có liên quan ở một mức độ nào đó.
Tiền lệ Nintendo tại Trung Quốc: iQue Player
Không phải Nintendo chưa từng hợp tác với đối tác Trung Quốc. Năm 2003, công ty iQue đã được Nintendo cấp phép sản xuất iQue Player — phiên bản Nintendo 64 dành cho thị trường Trung Quốc kết nối qua TV. Sau đó, iQue tiếp tục phân phối các phiên bản Trung Quốc của Game Boy Advance, Nintendo DS và Nintendo 3DS XL cho đến khi các quy định về máy chơi game tại Trung Quốc được nới lỏng.
Tuy nhiên, đây là các thỏa thuận chính thức, minh bạch và có sự tham gia trực tiếp của Nintendo — khác hoàn toàn với tình huống của G02, nơi Nintendo chưa có bất kỳ tuyên bố nào liên quan.
Rủi ro thương hiệu Lenovo và bài học cho người dùng
Dù G02 là sản phẩm white-label, logo Lenovo vẫn hiển thị nổi bật trên thiết bị. O'Rourke đánh giá đây là "hình ảnh không tốt" cho Lenovo — cả về mặt truyền thông lẫn pháp lý — khi tên tuổi của một trong những hãng PC lớn nhất thế giới bị gắn với cáo buộc phân phối nội dung vi phạm bản quyền.
Đối với người dùng tại Việt Nam, G02 hiện chỉ xuất hiện trên AliExpressphiên bản Trung Quốc và chưa có thông tin phân phối chính thức tại Đông Nam Á. Tuy nhiên, câu chuyện này là lời nhắc nhở quan trọng khi mua các máy chơi game retro giá rẻ trên các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada hay AliExpress: hãy kiểm tra kỹ nguồn gốc phần mềm tích hợp, vì người mua cũng có thể chịu rủi ro pháp lý nếu thiết bị chứa nội dung vi phạm bản quyền. Phản ứng chính thức từ phía Nintendo về vụ việc này vẫn chưa được công bố — diễn biến tiếp theo rất đáng theo dõi.
