Louis Rossmann — nhà hoạt động nổi tiếng vì phong trào "quyền sửa chữa" (right to repair) với kênh YouTube hơn 2,5 triệu người theo dõi — vừa công khai thách thức Bambu Lab, hãng sản xuất máy in 3D được Tom's Hardware ước tính đang tiến gần mốc doanh thu $1 tỷ (khoảng 25.500 tỷ VND). Ông tái host bản fork firmware bị hãng này yêu cầu gỡ xuống, đồng thời tuyên bố sẵn sàng hỗ trợ $10.000 (khoảng 255.000.000 VND) phí pháp lý cho nhà phát triển bị nhắm mục tiêu. Đây không đơn thuần là mâu thuẫn giữa một cá nhân và một doanh nghiệp — mà là cuộc tranh luận về việc người dùng có thực sự "sở hữu" thiết bị họ đã mua hay không.

Bambu Lab khóa cloud, cộng đồng phản ứng bằng fork

Mọi chuyện bắt đầu từ đầu năm 2025, khi Bambu Lab loại bỏ tính năng kết nối cloud trực tiếp khỏi các máy in 3D của mình. Cộng đồng người dùng xem đây là bước đầu tiên trong chiến lược "khóa cổng sân nhà" — buộc người dùng phụ thuộc vào hạ tầng của hãng.

Nhà phát triển độc lập Pawel Jarczak đã phản ứng bằng cách tạo ra "OrcaSlicer-BambuLab", một bản fork nhằm khôi phục khả năng kết nối cloud đã bị tước bỏ. Jarczak khẳng định fork của ông chỉ sử dụng mã nguồn được Bambu Lab công bố theo giấy phép AGPL — tức là mã nguồn mở mà về mặt lý thuyết ai cũng có quyền sửa đổi và phân phối lại.

Tuy nhiên, Bambu Lab đã gửi yêu cầu chấm dứt vi phạm (cease-and-desist) đến Jarczak. Không muốn đối đầu pháp lý với một tập đoàn lớn, ông chọn cách gỡ dự án xuống.

Phía Bambu Lab giải thích lý do: bản fork không chỉ sửa đổi code, mà còn giả mạo danh tính metadata của Bambu Studio chính thức để kết nối với server của hãng — hành vi mà họ xem là vượt qua ranh giới cho phép. Hãng nhấn mạnh: "Giấy phép code không phải là chìa khóa vào hạ tầng cloud của chúng tôi."

Rossmann, Gamers Nexus và làn sóng tẩy chay

Rossmann không chấp nhận kết quả đó. Ông thông báo qua video mới rằng đã tái host toàn bộ code của Jarczak lên GitHub của FULU (Freedom from Unethical Limitations) Foundation — tổ chức do chính ông sáng lập — và thách thức Bambu Lab kiện nếu muốn.

Không dừng lại ở đó, ông cam kết:

  • Hỗ trợ $10.000 (khoảng 255.000.000 VND) phí pháp lý nếu Jarczak tiếp tục duy trì dự án
  • Kêu gọi 2,5 triệu người theo dõi cùng đóng góp vào quỹ hỗ trợ pháp lý

Phản ứng từ cộng đồng lan rộng nhanh chóng:

Bên tham giaHành động
Gamers NexusHost code OrcaSlicer-BambuLab trên GitHub riêng, đóng góp thêm $10.000 vào quỹ pháp lý
Jeff Geerling (kỹ sư OSS, ~1 triệu subscriber, chủ máy Bambu Lab P1S)Tuyên bố sẽ không mua thêm máy in Bambu Lab
SnapmakerTặng máy in Snapmaker U1 (dùng firmware Klipper mã nguồn mở) cho Jarczak thay vì để ông tự gây quỹ $500 (khoảng 12.750.000 VND) mua thiết bị test

Đại diện PR của Snapmaker, Blayne Sapelli, xác nhận với Tom's Hardware rằng hãng "hỗ trợ các nhà phát triển đang mở rộng ranh giới của phần cứng máy in 3D" và sẵn sàng cung cấp thiết bị, tài chính lẫn nguồn lực kỹ thuật cho các dự án phù hợp.

Firmware bị chặn, Developer Mode được mở — Bambu Lab đi nước đôi

Về mặt kỹ thuật, tình hình tiếp tục leo thang. Tháng 6/2025, Bambu Lab phát hành firmware 01.08.02.00 cho dòng P-Series và 01.05.00.00 cho A-Series, chặn giao tiếp với các slicer bên thứ ba không chính thức như Orca Slicer. Nhà phát triển Orca Slicer (SoftFever) công khai từ chối tích hợp Bambu Connect, gọi đây là "không cần thiết và không mang lại lợi ích thực sự cho người dùng."

Trước làn sóng phản đối, Bambu Lab đưa ra một số nhượng bộ:

  • Developer Mode: Cho phép người dùng nâng cao bypass Bambu Connect, sử dụng các giao thức cũ như MQTT và FTP để tích hợp với slicer mã nguồn mở
  • Cho phép rollback firmware về phiên bản cũ hơn
  • Ra mắt Bambu Farm Manager — phần mềm quản lý nhiều máy in qua mạng nội bộ, không cần cloud. Hiện hỗ trợ P1, A1, X1C; dòng H2D dự kiến hỗ trợ trong Q4/2025

Dù vậy, cộng đồng vẫn hoài nghi: các nhượng bộ này có thể bị thu hồi bất cứ lúc nào thông qua bản cập nhật firmware tiếp theo.

Chiều kích địa chính trị: Dữ liệu, vốn Trung Quốc và lo ngại an ninh

Tranh cãi còn kéo theo những câu hỏi lớn hơn về cấu trúc ngành. Josef Prusa, CEO của Prusa Research, bình luận trên LinkedIn: "Tôi lo lắng về hướng đi của ngành in 3D — đây là vấn đề kiểm soát dữ liệu." Ông cũng đề cập đến Điều 7 Luật Tình báo Quốc gia Trung Quốc, theo đó mọi tổ chức và công dân Trung Quốc có nghĩa vụ hợp tác với hoạt động tình báo nhà nước.

Đáng chú ý, Bambu Lab nhận vốn từ IDG Capital — quỹ đầu tư Trung Quốc từng bị chỉ ra có liên hệ với lĩnh vực quốc phòng — điều mà các tổ chức và người dùng phương Tây đang theo dõi sát sao. Các đối thủ như Prusa và Creality đang tận dụng thời điểm này để nhấn mạnh cam kết với firmware mã nguồn mở và phát triển do cộng đồng dẫn dắt.

Người dùng máy in 3D nên làm gì lúc này?

Với người dùng đang sở hữu hoặc cân nhắc mua máy in Bambu Lab, có một số điểm cần nắm rõ:

  • Muốn dùng không qua cloud: LAN Mode và Developer Mode là lựa chọn chính thức hiện tại — nhưng cần theo dõi xem các cập nhật firmware tương lai có thay đổi điều này không
  • Muốn dùng slicer bên thứ ba qua cloud: Đây là vùng xám pháp lý và kỹ thuật, Bambu Lab không cho phép và có thể chặn bất cứ lúc nào
  • Đang cân nhắc mua máy mới: Các thương hiệu theo hướng Klipper mã nguồn mở như Snapmaker, Prusa, hoặc Creality đang trở thành lựa chọn thay thế được cộng đồng nhắc đến nhiều hơn

Đối với người dùng tại Việt Nam, thị trường máy in 3D cá nhân và maker đang phát triển, và câu chuyện này là lời nhắc nhở quan trọng: khi mua thiết bị phụ thuộc vào cloud, bạn không chỉ mua phần cứng — bạn còn đang chấp nhận các điều khoản dịch vụ có thể thay đổi sau khi tiền đã ra khỏi ví.

Nguồn