Chính quyền Tổng thống Trump đang thảo luận về khả năng đưa các nhà sản xuất module cellular Trung Quốc vào danh sách cấm của FCC (Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ), theo thông tin từ Financial Times được Tom's Hardware dẫn lại. Đây không phải lệnh cấm chính thức — nhưng nếu được thực thi, tác động sẽ vượt xa phạm vi smartphone, chạm tới toàn bộ hệ sinh thái IoT, xe kết nối và thiết bị công nghiệp trên toàn cầu, bao gồm cả thị trường Đông Nam Á.
Module cellular là gì và tại sao lại quan trọng đến vậy?
Không giống Wi-Fi hay Bluetooth, module cellular là linh kiện nhúng cho phép thiết bị kết nối trực tiếp vào mạng 4G/5G mà không cần router trung gian. Chúng xuất hiện trong hàng loạt sản phẩm mà người dùng thường không để ý:
- Thiết bị nhà thông minh (smart home)
- Cảm biến công nghiệp, drone, router
- Thiết bị y tế
- Xe hơi kết nối (connected car), thiết bị theo dõi logistics
- Dây chuyền sản xuất nhà máy
Điểm đáng lo ngại từ góc độ an ninh: các module này cần cập nhật firmware và phần mềm định kỳ. Một số chuyên gia bảo mật cho rằng kênh cập nhật này có thể trở thành cửa ngõ cho truy cập từ xa, giám sát hoặc can thiệp trái phép — đây chính là lý do FCC đặt vấn đề.
Quectel, Fibocom và cấu trúc thị phần 70%
Theo báo cáo của tổ chức tư vấn FDD (Foundation for Defense of Democracies), chỉ riêng Quectel và Fibocom đã kiểm soát khoảng 45% thị trường module cellular toàn cầu. Cộng thêm China Mobile, Sunsea và MeiG, tổng thị phần của các doanh nghiệp Trung Quốc vượt mốc 70%.
| Chỉ số | Con số |
|---|---|
| Thị phần module cellular của doanh nghiệp Trung Quốc | Hơn 70% |
| Tỷ lệ kiểm thử chứng nhận FCC thực hiện tại Trung Quốc | ~75% |
| Số thiết bị được FCC cấp phép mỗi năm | ~40.000 |
Quectel được cho là đã đạt vị thế thống trị thông qua chiến lược bán phá giá — định giá thấp hơn 15–20% so với chi phí sản xuất theo ước tính độc lập. Fibocom thì mở rộng sang châu Âu bằng cách mua lại Rolling Wireless, nhà sản xuất IoT chuyên phục vụ ngành ô tô, vào năm 2023.
Đáng chú ý, đối thủ phi Trung Quốc đang rút lui: u-blox của Thụy Sĩ tuyên bố rời thị trường IoT module vào tháng 1/2025, khiến việc tìm nguồn cung thay thế càng trở nên khó khăn hơn.
FCC dưới thời Chủ tịch Brendan Carr: Xu hướng siết chặt liên tục
Động thái liên quan đến module cellular nằm trong chuỗi biện pháp mà FCC đã và đang triển khai dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Brendan Carr:
- Tháng 10/2025: FCC bắt đầu loại Hong Kong Telecom khỏi thị trường Mỹ.
- 23/3/2026: FCC chính thức bổ sung router gia dụng sản xuất tại nước ngoài vào "Covered List" — danh sách các sản phẩm bị cấm xin chứng nhận FCC do rủi ro an ninh quốc gia.
- 30/4/2026: FCC thông qua đề xuất cấm các phòng thí nghiệm Trung Quốc thực hiện kiểm thử chứng nhận thiết bị điện tử xuất khẩu sang Mỹ, với tỷ lệ biểu quyết 3–0.
Ngoài ra, Bộ Quốc phòng Mỹ đã đưa Quectel vào danh sách "doanh nghiệp quân sự Trung Quốc" (Section 1260H) từ tháng 1/2025, với lệnh cấm mua sắm trực tiếp có hiệu lực từ ngày 30/6/2026.
Carr cũng thành lập Hội đồng An ninh Quốc gia trong nội bộ FCC để chuyên xử lý các mối đe dọa từ "thế lực thù địch nước ngoài", đặc biệt là Trung Quốc. Theo FCC, ngay cả thiết bị gia dụng tích hợp Wi-Fi hay Bluetooth cũng đang được nhìn nhận như mục tiêu tấn công kỹ thuật và địa chính trị tiềm năng.
Nếu lệnh cấm được thực thi: Chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ bị xáo trộn ra sao?
Cần nhấn mạnh: chưa có lệnh cấm chính thức nào được ban hành. Đây vẫn là giai đoạn thảo luận nội bộ trong chính quyền Mỹ. Thời điểm công bố thông tin cũng trùng với tuần diễn ra cuộc gặp thượng đỉnh Trump–Tập Cận Bình tại Bắc Kinh, khiến khả năng hiện thực hóa càng thêm bất định.
Tuy nhiên, nếu module cellular Trung Quốc bị đưa vào Covered List, hệ quả có thể bao gồm:
- Nhà sản xuất thiết bị buộc phải thiết kế lại sản phẩm để tích hợp module từ nguồn cung khác.
- Chuỗi cung ứng toàn cầu — bao gồm các nhà máy lắp ráp tại Việt Nam, Thái Lan, Mexico — phải tìm kiếm nhà cung cấp thay thế trong bối cảnh nguồn cung phi Trung Quốc đang thu hẹp.
- Chi phí sản xuất tăng lên do mất đi lợi thế giá của các nhà cung cấp Trung Quốc.
Góc nhìn cho thị trường Việt Nam
Việt Nam hiện là một trong những trung tâm sản xuất điện tử lớn của khu vực, với nhiều nhà máy lắp ráp thiết bị IoT, router và thiết bị thông minh phục vụ xuất khẩu sang Mỹ. Nếu lệnh cấm module cellular Trung Quốc được thực thi, các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam xuất khẩu sang thị trường Mỹ sẽ phải đánh giá lại chuỗi cung ứng linh kiện của mình.
Với người dùng cuối tại Việt Nam, tác động trực tiếp trong ngắn hạn là hạn chế — thị trường nội địa không chịu ràng buộc của FCC. Tuy nhiên, xu hướng siết chặt này có thể dần ảnh hưởng đến giá thành và sự đa dạng của các thiết bị IoT, xe kết nối và thiết bị nhà thông minh trên toàn cầu trong trung và dài hạn.
Diễn biến tiếp theo cần theo dõi: kết quả cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ–Trung, và các phiên họp FCC trong quý 3/2026.
