Các tài liệu nội bộ bị rò rỉ, được tờ Wired thu thập và Tom's Hardware dẫn lại, cho thấy Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS), FBI cùng các cơ quan thực thi pháp luật địa phương có thể đang xếp phong trào phản đối trung tâm dữ liệu AI vào nhóm "anti-tech extremism" (cực đoan chống công nghệ) để theo dõi. Diễn biến này đang làm dấy lên tranh luận gay gắt về ranh giới giữa an ninh quốc gia và quyền biểu tình hợp pháp.

Tài liệu rò rỉ nói gì về "cực đoan chống công nghệ"?

Theo nội dung được báo cáo, một bộ phận tình báo và chống khủng bố của Mỹ đã cảnh báo rằng:

"Trong vòng 5 năm tới, bầu không khí hỗn loạn do các công nghệ AI mới nổi tạo ra có thể kích động các cuộc biểu tình quy mô lớn, từ đó leo thang thành bạo loạn dân sự và các hoạt động cực đoan bạo lực chống công nghệ — đặc biệt tại các đô thị lớn như New York."

Đáng chú ý hơn, một Fusion Center (trung tâm chia sẻ thông tin tình báo liên bang-tiểu bang) tại Tây Pennsylvania đã liệt kê vào cùng một nhóm "tác nhân thù địch" cả các tổ chức được nhà nước bảo trợ, tội phạm có tổ chức, phần tử cực đoan nội địa lẫn các nhà hoạt động môi trường — tất cả đều được xem là mối đe dọa tiềm tàng đối với cơ sở hạ tầng dữ liệu của Mỹ.

Tom's Hardware nhận xét rằng các báo cáo này đang "gom chung nhiều quan điểm, mối lo ngại khác nhau — thậm chí cả hành vi troll trên mạng xã hội — vào một danh mục rộng duy nhất", và cho rằng chính cách đặt vấn đề như vậy đã có vấn đề.

Vì sao người dân Mỹ phản đối trung tâm dữ liệu AI?

Làn sóng phản đối không phải không có lý do. Theo các số liệu được dẫn trong báo cáo, khoảng 70% người dân Mỹ phản đối việc xây dựng trung tâm dữ liệu AI gần khu dân cư của họ. Những lo ngại cụ thể bao gồm:

  • Hóa đơn điện tăng vọt do các cơ sở này tiêu thụ điện năng khổng lồ
  • Tiêu thụ nước lớn ảnh hưởng đến nguồn nước và chất lượng nước địa phương
  • Tiếng ồn 24/7 phá vỡ cuộc sống yên tĩnh ở các vùng nông thôn

Phong trào phản đối không chỉ dừng ở biểu ngữ và hội trường. Tại Maine, tiểu bang này đã trở thành nơi đầu tiên trong cả nước áp dụng lệnh tạm dừng (moratorium) ở cấp tiểu bang, đình chỉ các dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn cho đến tháng 10/2027. Tại hạt Box Elder, Utah, cư dân đang thu thập hơn 5.000 chữ ký để tổ chức trưng cầu dân ý nhằm lật ngược quyết định phê duyệt của hội đồng hạt. Từ tháng 12/2025 đến tháng 1/2026, ít nhất 26 dự án trung tâm dữ liệu đã bị hủy bỏ trước khi khởi công. Tổ chức nghiên cứu Sightline Climate ước tính 30–50% công suất trung tâm dữ liệu dự kiến đi vào hoạt động năm 2026 có thể không đạt tiến độ.

Bạo lực thực tế và chính sách chống khủng bố — hai yếu tố thúc đẩy giám sát

Phía cơ quan chức năng không phải không có cơ sở để lo ngại. Tháng 4/2026, một người đàn ông đã ném bom xăng vào nhà riêng của CEO OpenAI Sam Altman và bị truy tố tội mưu sát. Nhà của nghị viên thành phố Indianapolis Ron Gibson cũng bị bắn 13 phát đạn sau khi ông công khai ủng hộ một dự án trung tâm dữ liệu trị giá 500 triệu USD (khoảng 12.750 tỷ VND). Tổ chức Soufan Center ghi nhận phần lớn các ngôn luận bạo lực chống AI đang nhắm vào các trung tâm dữ liệu.

Về mặt thể chế, Bản ghi nhớ An ninh Quốc gia số 7 (NSPM-7) của Tổng thống Trump chỉ đạo Bộ Tư pháp nhắm vào các cá nhân mang tư tưởng "phản Mỹ, phản Kitô giáo, phản tư bản chủ nghĩa". Quan chức chống khủng bố Sebastian Gorka cũng đã công khai xác định chủ nghĩa cực đoan cánh tả là ưu tiên hàng đầu trong chương trình nghị sự chống khủng bố. Sự kết hợp giữa bạo lực thực tế và định hướng chính sách từ trên xuống đang tạo ra môi trường thuận lợi cho việc mở rộng phạm vi giám sát.

Giới chuyên gia và tổ chức nhân quyền lên tiếng phản bác

Spencer Reynolds, cố vấn cấp cao của NAACP Legal Defense Fund, đặt câu hỏi về độ tin cậy của chính các tài liệu tình báo này:

"Những báo cáo tình báo này là một phần trong truyền thống lâu dài của các cơ quan — xem hoạt động biểu tình và việc bày tỏ quan điểm mạnh mẽ như là dấu hiệu tiền đề của bạo lực."

Ông Reynolds còn chỉ ra rằng các "báo cáo hoạt động đáng ngờ" (suspicious activity reports) thường được lập dựa trên tiêu chí lỏng lẻo, dễ bị ảnh hưởng bởi định kiến cá nhân của người viết báo cáo. Một số hành vi được liệt kê là "đáng ngờ" trong tài liệu, theo các chuyên gia, thực chất hoàn toàn nằm trong phạm vi biểu tình ôn hòa được pháp luật bảo vệ.

Cũng cần nhắc lại: đây vẫn là thông tin dựa trên tài liệu bị rò rỉ chưa được xác nhận chính thức. Các cơ quan liên quan chưa đưa ra phản hồi hay phủ nhận công khai. Nội dung và chính sách vận hành thực tế có thể khác với những gì được mô tả trong tài liệu.

Ý nghĩa với bức tranh công nghệ toàn cầu

Câu chuyện tại Mỹ phản ánh một căng thẳng mang tính toàn cầu: làn sóng đầu tư ồ ạt vào hạ tầng AI đang va chạm trực tiếp với lợi ích của cộng đồng địa phương về điện, nước và môi trường sống. Tại Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, các dự án trung tâm dữ liệu cũng đang được đẩy mạnh — và bài học từ Mỹ cho thấy việc thiếu quy trình tham vấn cộng đồng minh bạch có thể dẫn đến phản ứng ngược chiều mạnh mẽ, thậm chí leo thang thành xung đột pháp lý và chính trị. Đối với các nhà hoạch định chính sách và nhà đầu tư trong lĩnh vực hạ tầng số, đây là tín hiệu cần theo dõi sát.

Nguồn