NASA vừa công bố bộ ảnh ấn tượng về sao Hỏa do tàu thăm dò Psyche ghi lại khi bay qua hành tinh đỏ ở khoảng cách chưa đến 4.500 km — gần hơn cả quỹ đạo của các vệ tinh tự nhiên sao Hỏa. Đây là những hình ảnh được chụp trong hành trình dài 6 năm của tàu, với đích đến là tiểu hành tinh kim loại 16 Psyche — thiên thể kim loại lớn nhất được xác nhận trong hệ Mặt Trời.
Ba bức ảnh nổi bật từ lần bay qua sao Hỏa
Toàn bộ hình ảnh được chụp trong khoảng thời gian tàu Psyche tiếp cận gần nhất sao Hỏa, với credit thuộc về NASA/JPL-Caltech/ASU. Ba bức ảnh đáng chú ý nhất bao gồm:
- Hố va chạm vòng kép Huygens: Đây là miệng hố có đường kính khoảng 467 km, được chụp ngay sau thời điểm tiếp cận gần nhất. Sự khác biệt màu sắc trong ảnh phản ánh thành phần địa chất đa dạng — bụi, cát và nền đá — được NASA tăng cường màu để dễ quan sát hơn.
- Vùng băng cực Nam sao Hỏa: Khu vực này chứa lớp băng nước đóng băng quanh năm, hiện lên trong ảnh như những vệt sáng rõ nét trên bề mặt hành tinh.
- Sao Hỏa hình lưỡi liềm: Bức ảnh được chụp khi tàu đang tiếp cận từ phía trên, ghi lại ánh sáng Mặt Trời phản chiếu trên bề mặt. NASA giải thích rằng phần sáng trải rộng ra ngoài đường viền thực của hành tinh là do ánh sáng phản xạ từ lớp khí quyển chứa bụi.
Hành trình 6 năm nhờ lực hấp dẫn sao Hỏa
Tàu Psyche được phóng vào tháng 10 năm 2023, bắt đầu hành trình dài 6 năm hướng tới tiểu hành tinh cùng tên. Lần bay qua sao Hỏa lần này không chỉ mang lại những bức ảnh khoa học quý giá, mà còn là bước kỹ thuật then chốt: tàu tận dụng lực hấp dẫn của sao Hỏa (gravity assist) để tăng tốc và điều chỉnh quỹ đạo, trước khi tiếp tục hành trình bằng hệ thống đẩy điện Mặt Trời (solar electric propulsion).
Theo kế hoạch, tàu Psyche sẽ đến nơi vào năm 2029 và dành 2 năm tiếp theo để quay quanh quan sát tiểu hành tinh 16 Psyche.
Tại sao 16 Psyche lại quan trọng với khoa học hành tinh?
16 Psyche được xem là tiểu hành tinh kim loại lớn nhất được xác nhận trong hệ Mặt Trời. Điều khiến giới khoa học đặc biệt quan tâm là thành phần chủ yếu của nó — sắt và niken — có thể là tàn tích của lõi một hành tinh nguyên thủy bị phá vỡ từ hàng tỷ năm trước.
Dữ liệu thu thập được từ giai đoạn quay quanh quan sát (2029–2031) được kỳ vọng sẽ cung cấp manh mối quan trọng để hiểu rõ hơn về quá trình hình thành lõi Trái Đất — một khu vực mà con người chưa thể tiếp cận trực tiếp bằng bất kỳ phương tiện nào.
Đối với cộng đồng yêu thiên văn tại Việt Nam, đây là minh chứng rõ nét cho thấy các sứ mệnh không gian dài hạn của NASA không chỉ mang giá trị khám phá, mà còn mở ra những hiểu biết căn bản về nguồn gốc hệ Mặt Trời — kiến thức phổ quát vượt qua mọi biên giới địa lý.
