S&P 500 — chỉ số chứng khoán lớn nhất thế giới — vừa khẳng định sẽ không nới lỏng quy tắc để đón SpaceX vào rổ sớm, bất chấp đợt IPO sắp tới có thể đưa định giá công ty của Elon Musk lên tới 1,78 nghìn tỷ USD (khoảng 45.390.000 tỷ VND). Quyết định này đi ngược xu hướng của Nasdaq 100 và FTSE Russell, đồng thời tạo ra một bức tranh đáng chú ý cho nhà đầu tư cá nhân tại Việt Nam đang theo dõi các quỹ ETF toàn cầu.
S&P 500 giữ nguyên quy tắc "12 tháng chờ" và "4 quý lãi liên tiếp"
Ủy ban chỉ số S&P Dow Jones Indices xác nhận sẽ không áp dụng cơ chế "fast entry" dành cho các công ty MegaCap (vốn hóa cực lớn). Theo đó, SpaceX sẽ phải chờ ít nhất 12 tháng sau IPO trước khi đủ điều kiện được xem xét.
Quan trọng hơn, S&P 500 yêu cầu doanh nghiệp ứng viên phải có lãi trong 4 quý liên tiếp gần nhất. Trong hồ sơ S-1 nộp lên SEC, SpaceX thừa nhận chưa từng đạt lợi nhuận dương kể từ khi thành lập — một rào cản đáng kể.
Quyết định này khiến giới quan sát bất ngờ. James Seyffart, chuyên gia phân tích tại Bloomberg Intelligence, chia sẻ: "Thành thật mà nói, tôi khá ngạc nhiên. Nhưng S&P là người dẫn dắt thị trường và họ có vị thế để đi ngược xu hướng."
Nasdaq 100 và FTSE Russell mở cửa nhanh hơn nhiều
Trái với S&P 500, hai nhà cung cấp chỉ số lớn khác đã thay đổi quy tắc để đón SpaceX:
- Nasdaq 100: chỉ cần 15 phiên giao dịch là SpaceX có thể được đưa vào rổ
- FTSE Russell: rút ngắn xuống chỉ còn 5 phiên giao dịch
Đây là điểm đáng lưu ý vì các ETF mô phỏng Nasdaq 100 và FTSE Russell đang được nhiều quỹ hưu trí toàn cầu sử dụng. Điều này đồng nghĩa cổ phiếu SpaceX có thể tự động xuất hiện trong danh mục của hàng triệu nhà đầu tư mà không cần họ chủ động mua.
Giới phân tích cũng chỉ ra rằng cơ chế "fast entry" có lợi cho nhà đầu tư sớm nhưng bất lợi cho nhà đầu tư cá nhân — vì khi ETF buộc phải mua vào theo trọng số chỉ số, giá cổ phiếu thường đã tăng mạnh.
Định giá 1,78 nghìn tỷ USD: Morningstar cảnh báo "định giá quá cao"
Mức định giá dự kiến 1,78 nghìn tỷ USD (khoảng 45.390.000 tỷ VND) khiến nhiều nhà phân tích lo ngại. Công ty nghiên cứu Morningstar đánh giá SpaceX đang "significantly overvalued" (định giá quá cao đáng kể), với giá trị hợp lý chỉ vào khoảng 780 tỷ USD (khoảng 19.890.000 tỷ VND) — chưa bằng một nửa kỳ vọng IPO.
Morningstar bình luận thẳng thắn: đợt IPO này "không mang lại điểm vào lý tượng cho nhà đầu tư cá nhân".
Một yếu tố rủi ro được nhấn mạnh là xAI — mảng AI của Musk. Trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt với OpenAI, Gemini và Anthropic, xAI có nguy cơ trở thành "gánh nặng" kéo lùi các mảng có lợi nhuận cao như Starlink.
Roadshow từ 8/6, giá cố định 135 USD, dành tới 30% cho nhà đầu tư cá nhân
Theo thông tin công bố, SpaceX đã nộp hồ sơ niêm yết Class A common stock trên Nasdaq và Nasdaq Texas với mã giao dịch "SPCX". Lịch trình dự kiến:
- Tuần 8/6: bắt đầu roadshow
- 11/6: định giá (pricing)
- 12/6: chính thức giao dịch
Các thông số chính của đợt IPO:
- Giá IPO cố định ở mức 135 USD/cổ phiếu (khoảng 3.440.000 VND/cổ phiếu), tương ứng vốn hóa khoảng 1,77 nghìn tỷ USD
- Mục tiêu huy động khoảng 75 tỷ USD (khoảng 1.912.500 tỷ VND) — nếu thành công sẽ là IPO lớn nhất lịch sử, vượt cả Saudi Aramco năm 2019
- Tỷ lệ phân bổ cho nhà đầu tư cá nhân lên tới 30%, mức cao bất thường với một thương vụ quy mô lớn
Tuy nhiên, các mốc thời gian này có thể thay đổi tùy theo tiến độ kiểm duyệt của SEC và điều kiện thị trường.
"Starlink kiếm tiền, xAI đốt tiền": Bức tranh tài chính 2025
Hồ sơ S-1 hé lộ kết quả kinh doanh năm 2025 với cấu trúc đáng chú ý: doanh thu hợp nhất 18,674 tỷ USD, nhưng lỗ hoạt động 2,589 tỷ USD và lỗ ròng 4,937 tỷ USD. Phần lớn khoản lỗ đến từ mảng mới chứ không phải mảng cốt lõi.
| Mảng kinh doanh | Doanh thu 2025 | Lợi nhuận/lỗ hoạt động |
|---|---|---|
| Connectivity (chủ yếu Starlink) | 11,387 tỷ USD | Lãi 4,423 tỷ USD |
| Space (phóng tên lửa) | Khoảng 4,1 tỷ USD | Lỗ 657 triệu USD |
| AI (xAI) | 3,201 tỷ USD | Lỗ 6,355 tỷ USD |
Starlink đã đạt khoảng 10,3 triệu thuê bao, với EBITDA điều chỉnh tăng 86% so với 2024. Ngược lại, xAI mở rộng khoảng cách giữa doanh thu và chi phí: từ doanh thu 2,62 tỷ USD - lỗ 1,56 tỷ USD (2024) lên doanh thu 3,2 tỷ USD - lỗ 6,4 tỷ USD (2025). Đây chính là lý do khiến SpaceX vẫn lỗ hợp nhất dù Starlink rất sinh lời.
Ý nghĩa với nhà đầu tư tại Việt Nam
Với người dùng Việt Nam đang nắm giữ các ETF toàn cầu thông qua các nền tảng như DNSE, VPS, hay các công ty môi giới quốc tế, việc S&P 500 từ chối "fast entry" có nghĩa là cổ phiếu SpaceX sẽ chưa tự động xuất hiện trong các quỹ phổ biến như VOO, SPY, hay IVV trong vòng ít nhất một năm tới. Ngược lại, nếu danh mục có ETF mô phỏng Nasdaq 100 (QQQ) hoặc Russell 1000/3000, SpaceX có thể được đưa vào chỉ sau 5–15 phiên giao dịch.
Trong bối cảnh Morningstar định giá hợp lý ở mức chỉ 780 tỷ USD — bằng khoảng 44% mức IPO mục tiêu — và công ty vẫn chưa có lãi, đây là thời điểm nhà đầu tư cá nhân cần thận trọng đánh giá rủi ro trước khi tham gia bất kỳ kênh đầu tư gián tiếp nào liên quan tới SpaceX.
