Lãnh đạo cấp cao của Silicon Motion — nhà sản xuất bộ điều khiển NAND hàng đầu thế giới — vừa đưa ra cảnh báo đáng lo ngại: tình trạng thiếu hụt DRAM và NAND Flash (SSD) sẽ không được giải quyết trước năm 2028. Hiện tại, các nhà sản xuất chỉ đáp ứng được khoảng 60–70% tổng nhu cầu thị trường, trong khi các công ty AI đang tích cực gom hàng thông qua hợp đồng dài hạn và thanh toán trước. Đây là thông tin quan trọng với bất kỳ ai đang có kế hoạch nâng cấp PC, laptop hoặc máy chủ trong thời gian tới.
Tại sao thiếu hụt lại kéo dài đến tận 2028?
Ông Chia-Chang Gou, CEO kiêm Tổng Giám đốc SIMO-US của Silicon Motion, xác nhận rằng mốc thời gian khủng hoảng nguồn cung — mà giới công nghệ quốc tế gọi là "RAMpocalypse" và "SSDpocalypse" — đã bị đẩy lùi thêm so với dự báo trước đó (vốn chỉ đến năm 2027).
Nguyên nhân cốt lõi nằm ở sự bùng nổ của hạ tầng AI. Ông Gou chỉ ra rằng trọng tâm đầu tư AI đang chuyển dịch nhanh từ giai đoạn huấn luyện (training) sang suy luận (inference) — và các tác vụ suy luận tiêu thụ đồng thời cả bộ nhớ lẫn dung lượng lưu trữ ở quy mô rất lớn. Hàng loạt trung tâm dữ liệu AI cấp gigawatt đang được xây dựng và sẽ đi vào hoạt động trong vài năm tới, khiến nhu cầu tiếp tục leo thang.
Theo Economic Daily Korea, giá NAND Flash được dự báo sẽ tiếp tục tăng trong nửa cuối năm 2026.
Xây nhà máy mới không kịp — Rào cản thời gian sản xuất
Các nhà sản xuất DRAM và NAND đang đẩy nhanh xây dựng nhà máy mới, nhưng không có cơ sở nào có thể đi vào hoạt động trong năm nay. Theo Wccftech, kịch bản lạc quan nhất là các dây chuyền mở rộng đầu tiên sẽ khởi động vào khoảng năm 2027, còn sản xuất đại trà phải đến cuối 2027 hoặc đầu 2028.
Ông Gou tóm tắt cấu trúc của vấn đề như sau:
- Từ khi khởi công xây nhà máy đến khi đạt sản lượng đại trà: tối thiểu 2–3 năm
- Thời gian giao hàng sau khi sản xuất: thêm 1–1,5 năm
- Ngay cả khi nhà máy mới đi vào hoạt động, công suất đó chủ yếu sẽ được dành cho nhu cầu AI hiện tại
Đáng chú ý, SK Hynix gần đây được cho là đã từ chối nhận một khoản đầu tư có thể hạn chế khả năng cung cấp cho một số đối tác nhất định — cho thấy cuộc cạnh tranh giành nguồn cung bộ nhớ đang ngày càng gay gắt.
Crucial rút lui, Samsung dừng SATA SSD — Người dùng phổ thông chịu thiệt
Hệ quả đã hiện rõ ở phân khúc tiêu dùng đại chúng — tức là những sản phẩm mà người dùng Việt Nam thường mua tại FPT Shop, Thế Giới Di Động hay CellphoneS.
Micron thông báo chấm dứt bán lẻ SSD và module bộ nhớ mang thương hiệu Crucial từ cuối tháng 2/2026 (kết thúc quý tài chính Q2). Lý do: chuyển toàn bộ công suất sang phục vụ khách hàng doanh nghiệp và hyperscaler — nơi biên lợi nhuận cao hơn nhiều so với thị trường tiêu dùng.
Samsung cũng được báo cáo sẽ dừng sản xuất SATA SSD trong năm 2026. Lý do kinh tế rất rõ ràng: cùng một lượng silicon, NVMe SSD mang lại lợi nhuận cao gấp 3–4 lần so với SATA SSD. Việc từ bỏ sản phẩm biên lợi nhuận thấp là quyết định hợp lý về mặt kinh doanh, nhưng lại gây áp lực lớn lên người dùng phổ thông.
Western Digital cũng không nằm ngoài xu hướng này: CEO của hãng cho biết trong kết quả kinh doanh Q2/2026 rằng toàn bộ sản lượng năm 2026 gần như đã được đặt hết, với 89% doanh thu quý 2 đến từ khách hàng cloud.
Về giá cả, CEO của Phison tiết lộ giá bán buôn chip TLC NAND 1Tb đã tăng từ $4,80 lên $10,70 (khoảng từ 122.000 VND lên 273.000 VND) chỉ trong một mùa hè.
HBM "ăn" mất công suất DRAM thông thường — Tỷ lệ 3:1 đáng lo ngại
Một yếu tố ít được chú ý nhưng có tác động rất lớn: bộ nhớ HBM dành cho chip AI đang trực tiếp chiếm dụng công suất sản xuất DRAM thông thường.
Micron cho biết tỷ lệ chuyển đổi wafer giữa HBM và DDR5 là 3:1 — nghĩa là mỗi wafer chuyển sang sản xuất HBM sẽ làm giảm tương ứng 3 wafer DRAM thông thường. Hệ quả đã thể hiện qua số liệu thực tế:
| Chỉ số | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Giá hợp đồng DRAM thông thường (Q1/2026, so với quý trước) | +90–95% | TrendForce |
| Giá hợp đồng NAND Flash (Q2/2026, dự báo) | +70–75% | TrendForce |
| Thị phần NAND tiêu dùng | 45% (2024) → 32% (2026) | OSCOO |
| Sản lượng wafer NAND của Samsung | 4,9 triệu → 4,68 triệu tấm/năm | Wccftech |
| Sản lượng wafer NAND của SK Hynix | ~1,9 triệu → ~1,7 triệu tấm/năm | Wccftech |
Phản ứng từ phía OEM cũng đã rõ ràng: Dell, Lenovo và nhiều hãng PC lớn được cho là đang lên kế hoạch giảm dung lượng SSD trên các dòng laptop ra mắt năm 2026 để kiểm soát chi phí.
Người dùng Việt Nam nên làm gì lúc này?
Với bức tranh trên, một số điểm cần lưu ý cho người dùng tại Việt Nam:
Nếu đang cần nâng cấp RAM hoặc SSD: Dựa trên dự báo của Silicon Motion, giá sẽ tiếp tục tăng đến ít nhất cuối năm 2026 và tình trạng khan hàng có thể kéo dài đến 2028. Chờ đợi giá giảm trong ngắn hạn là kỳ vọng khó thực hiện. Nếu nhu cầu rõ ràng, mua sớm là lựa chọn thực tế hơn.
Nếu đang mua laptop mới: Hãy chú ý đến cấu hình SSD — các OEM có thể đang âm thầm giảm dung lượng để giữ giá bán. Ưu tiên các model có dung lượng đủ dùng ngay từ đầu thay vì kỳ vọng nâng cấp sau.
Nếu mua cho doanh nghiệp hoặc server: Nên lên kế hoạch ngân sách với giả định giá linh kiện sẽ cao hơn đáng kể so với năm 2024–2025. Thông tin về thời điểm giá ổn định trở lại tại thị trường Việt Nam chưa được các nhà phân phối chính hãng công bố cụ thể, nhưng xu hướng giá toàn cầu sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến giá nhập khẩu trong nước.
Nguồn
- Wccftech — Silicon Motion CEO Warns Memory & SSD Shortages Will Drag Into 2028 as AI Firms Lock Up Supply Through Long-Term Contracts
- TechPowerUp — Micron to Exit Crucial Consumer Business, Ending Retail SSD and DRAM Sales
- TweakTown — Samsung halting SATA SSD production says leaker, warns of 18 months of SSD price pressure
