Chỉ mất 1 giờ 53 phút để 9 thành viên bồi thẩm đoàn liên bang tại Oakland, California đồng thuận bác bỏ toàn bộ các yêu cầu kiện tụng của Elon Musk nhắm vào OpenAI, Sam Altman, Greg Brockman và Microsoft. Phán quyết này xóa bỏ rủi ro pháp lý lớn nhất đối với kế hoạch IPO của OpenAI dự kiến vào quý 4 năm 2026, khi công ty đang được định giá tới 852 tỷ USD (khoảng 21.726.000 tỷ VND).
Phán quyết chớp nhoáng: 1 giờ 53 phút cho một vụ kiện nghìn tỷ đô
Bồi thẩm đoàn bắt đầu nghị án lúc 8 giờ 30 sáng theo giờ Thái Bình Dương và đưa ra phán quyết nhất trí lúc 10 giờ 23 phút — tổng cộng chưa đầy 2 tiếng. Thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers lập tức chấp thuận phán quyết ngay tại phòng xử.
Elon Musk đã yêu cầu ba điều: bồi thường thiệt hại khoảng 130 tỷ USD (khoảng 3.315.000 tỷ VND) từ bộ phận phi lợi nhuận của OpenAI; loại bỏ Altman và Brockman khỏi ban lãnh đạo; và giải thể thực thể thương mại đã đưa OpenAI từ một tổ chức phi lợi nhuận trở thành công ty được định giá 852 tỷ USD. Cả ba yêu cầu đều bị bác.
Đáng chú ý, bồi thẩm đoàn không đi sâu vào câu hỏi cốt lõi — liệu Altman và Brockman có vi phạm nghĩa vụ với sứ mệnh phi lợi nhuận ban đầu của OpenAI hay không — mà chỉ dựa vào lý do thời hiệu để kết thúc vụ kiện.
Thời hiệu — "Bức tường" 3 năm và 2 năm hạ gục Musk
Yếu tố quyết định kết quả vụ kiện là thời điểm Elon Musk nhận thức được các hành vi bị cáo buộc. Theo luật California, thời hiệu khởi kiện liên quan đến quỹ từ thiện là 3 năm, còn đối với làm giàu bất chính là 2 năm.
Musk khai trước tòa rằng ông đã tin vào những giải thích của Altman và vì vậy trì hoãn việc kiện. Ông cho rằng khoản đầu tư 10 tỷ USD (khoảng 255.000 tỷ VND) của Microsoft vào bộ phận thương mại của OpenAI năm 2023 mới là thời điểm ông thực sự tin rằng tổ chức từ thiện đã bị "đánh cắp".
Phía OpenAI phản bác rằng Musk đã biết về quá trình chuyển đổi sang mô hình thương mại từ ít nhất năm 2017, thậm chí còn đăng ký một công ty qua văn phòng gia đình của mình được định vị là "phiên bản thương mại của OpenAI". Thẩm phán Gonzalez Rogers sau phán quyết cho biết bà "đã sẵn sàng bác đơn ngay tại chỗ" vì bằng chứng ủng hộ phán quyết của bồi thẩm đoàn là đủ vững chắc.
Musk có quyền kháng cáo, nhưng thẩm phán nhận định việc này sẽ rất khó khăn vì phán quyết về thời hiệu là kết luận thực tế, không phải phán quyết pháp lý.
OpenAI và con đường IPO: 1,15 nghìn tỷ USD nghĩa vụ hạ tầng là ẩn số lớn
Phán quyết này dọn sạch trở ngại pháp lý nổi bật nhất trong quá trình OpenAI tái cơ cấu từ tổ chức phi lợi nhuận sang công ty vì lợi ích cộng đồng (public benefit corporation) — bước đi tiên quyết trước khi lên sàn.
Hồi tháng 3, OpenAI đã hoàn tất vòng gọi vốn 122 tỷ USD (khoảng 3.111.000 tỷ VND) ở mức định giá 852 tỷ USD, với sự tham gia của Nvidia (30 tỷ USD), Amazon (50 tỷ USD) và SoftBank (30 tỷ USD) — tổng cộng 110 tỷ USD chỉ từ ba nhà đầu tư lớn.
Tuy nhiên, con đường đến IPO quý 4/2026 vẫn chưa hoàn toàn bằng phẳng. Các nhà phân tích của PitchBook gần đây chỉ ra rằng cơ cấu chi phí và nghĩa vụ hạ tầng dài hạn lên tới 1,15 nghìn tỷ USD (khoảng 29.325.000 tỷ VND) có thể khiến thời điểm IPO bị đẩy sang năm 2027.
Microsoft cũng được miễn trách — 13 tỷ USD đầu tư không thành gánh nặng pháp lý
Microsoft, đồng bị đơn trong vụ kiện, cũng được bồi thẩm đoàn miễn trách nhiệm với cùng lý do thời hiệu. Tập đoàn này đã rót tổng cộng 13 tỷ USD (khoảng 331.500 tỷ VND) vào OpenAI từ năm 2019 đến 2023 và bị cáo buộc đồng lõa trong hành vi vi phạm nghĩa vụ. Khoản 10 tỷ USD năm 2023 chính là khoản đầu tư mà Musk gọi là "thời điểm quyết định" để ông khởi kiện.
Luật sư của OpenAI, ông William Savitt, phát biểu bên ngoài tòa án rằng phán quyết của bồi thẩm đoàn "xác nhận vụ kiện này là một nỗ lực đạo đức giả nhằm cản trở đối thủ cạnh tranh" — theo CNN.
Phiên tòa 3 tuần, 6 nhân chứng tỷ phú, không có mặt các bên chính
Phiên tòa kéo dài 3 tuần với 6 tỷ phú công nghệ ra làm chứng, trong đó có đồng sáng lập OpenAI Ilya Sutskever. Hàng trăm trang email riêng tư, tin nhắn và ghi chú họp nội bộ được đưa ra làm bằng chứng. Đáng chú ý, cả Musk, Altman lẫn Brockman đều vắng mặt tại phòng xử khi phán quyết được tuyên.
Đối với người dùng và nhà đầu tư quan tâm đến thị trường AI tại Việt Nam, diễn biến này có ý nghĩa gián tiếp: OpenAI — nhà cung cấp nền tảng ChatGPT đang được sử dụng rộng rãi tại Việt Nam — giờ đây có nền tảng pháp lý vững chắc hơn để tiến tới IPO và tiếp tục mở rộng hạ tầng. Tuy nhiên, mức định giá khổng lồ và gánh nặng chi phí vận hành vẫn là những yếu tố cần theo dõi sát trong thời gian tới.
