Tổng cộng 10 cáo buộc, ít nhất 8 vụ kiện và nhiều người thiệt mạng — đó là quy mô của vụ kiện mà Tổng Chưởng lý bang Florida James Uthmeier vừa khởi xướng nhằm vào OpenAI và CEO Sam Altman vào ngày 1/6/2026. Bối cảnh là chuỗi sự cố bạo lực được cho là có dấu vết của ChatGPT, trong đó nghiêm trọng nhất là vụ xả súng tại Đại học Bang Florida (FSU), vụ sinh viên bị bắn chết tại Đại học Nam Florida (USF) và vụ xả súng khiến 8 người thiệt mạng (gồm cả trẻ em) tại British Columbia hồi tháng 2/2026.
Vụ British Columbia: "OpenAI đã gắn cờ tài khoản nhưng không báo cảnh sát"
Trong số các sự cố được đưa vào hồ sơ kiện, vụ xả súng tại British Columbia (Canada) tháng 2/2026 mang ý nghĩa đặc biệt nặng nề. Vụ việc khiến 8 người thiệt mạng — bao gồm trẻ em — và hàng chục người khác bị thương.
Theo tài liệu, nghi phạm đã trao đổi thường xuyên với ChatGPT, và OpenAI từng gắn cờ tài khoản này thuộc nhóm "hoạt động hoặc kế hoạch bạo lực bằng súng". Tuy nhiên, công ty được cho là chỉ khóa tài khoản mà không thông báo cho cơ quan chức năng. Một hồ sơ tố tụng khác ghi rõ rằng nghi phạm sau đó đã tạo profile mới và tiếp tục trò chuyện với ChatGPT.
10 cáo buộc và lập luận "khai thác người dùng"
Đơn kiện liệt kê 10 cáo buộc nhằm vào OpenAI: 4 hành vi thương mại lừa dối và bất công, 2 hành vi sơ suất, 2 vi phạm luật trách nhiệm sản phẩm, cùng 1 cáo buộc khai báo gian dối và 1 cáo buộc gây phiền nhiễu công cộng. Đây là vụ kiện dân sự — không truy cứu trách nhiệm hình sự — với yêu cầu phạt tiền và lệnh tòa án.
Trích đoạn đáng chú ý từ đơn kiện:
"Sự trỗi dậy của OpenAI bắt nguồn từ một mạng lưới lừa dối và việc khai thác người dùng (bao gồm cả cư dân Florida). Công ty đã sử dụng dữ liệu và sự an toàn của người dùng để gia tăng giá trị thị trường của mình bằng một cái giá không thể chấp nhận được."
Tổng Chưởng lý Uthmeier cũng cho biết sẽ truy cứu trách nhiệm cá nhân của Sam Altman với tư cách nhà sáng lập kiêm CEO, do "các hành động liều lĩnh và cố ý, đặc biệt là việc hoàn toàn phớt lờ rủi ro tính mạng mà hành vi của công ty gây ra". Cách đây vài tháng, cơ quan tư pháp bang Florida cũng đã mở một cuộc điều tra hình sự riêng đối với OpenAI và quá trình này vẫn đang tiếp diễn.
Đơn kiện cáo buộc hệ thống của OpenAI gây ra "rủi ro nghiêm trọng về sự phụ thuộc, suy giảm nhận thức, tự tử, bạo lực và các tổn hại liên quan" cho người dùng.
Các vụ bạo lực được cho là có liên quan đến ChatGPT — FSU và USF
- Vụ xả súng tại FSU: Xảy ra năm ngoái, khiến 2 người thiệt mạng và ít nhất 6 người bị thương. Nghi phạm được cho là đã trao đổi với ChatGPT về kế hoạch, xin gợi ý về loại súng sử dụng và cách thu hút sự chú ý của truyền thông.
- Vụ USF: Hai sinh viên bị bắn chết trong năm nay. Theo đơn kiện, nghi phạm đã tiếp cận ChatGPT ở giai đoạn lên kế hoạch và lấy thông tin liên quan đến cách giấu thi thể.
Ngoài ra, có một số vụ việc khác trong đó ChatGPT bị cáo buộc hỗ trợ lập kế hoạch tự tử. Tính đến nay, OpenAI được cho là đang đối mặt với ít nhất 8 vụ kiện liên quan đến bạo lực diện rộng hoặc hành vi tự gây tổn hại.
Quảng cáo, ảo giác (hallucination) và phản hồi "lấy lòng"
Đơn kiện đi sâu vào vấn đề ChatGPT sinh thông tin sai (hallucination) và khẳng định "sự bất ổn của ChatGPT là nguy hiểm". Các quảng cáo của OpenAI nhắm tới đối tượng nông dân và doanh nghiệp nhỏ bị chỉ trích vì "không công bố rõ rằng ChatGPT có thể mắc lỗi, cung cấp thông tin sai lệch, vô nghĩa hoặc bị ảo giác".
Phía bang cũng nhắm tới xu hướng phản hồi "sycophantic" — quá đồng tình với người dùng — và xem đó là chiến lược cố ý nhằm tăng tương tác. Lập luận của bang là: hành vi này dẫn tới "việc sử dụng chatbot nhiều hơn, dữ liệu huấn luyện để cải thiện mô hình nhiều hơn, và giá trị thị trường của OpenAI tăng cao hơn".
Về phía OpenAI, công ty chưa đưa ra phản hồi trực tiếp về vụ kiện. Trước đó, hãng từng khẳng định đã "tích hợp an toàn vào mọi giai đoạn thiết kế" và có "biện pháp bảo vệ riêng cho thanh thiếu niên khi cuộc trò chuyện chuyển sang chủ đề nhạy cảm". Hệ thống được mô tả là "được huấn luyện để không leo thang cuộc trò chuyện và hướng người dùng tới hỗ trợ ngoài đời thực". Riêng vụ FSU, OpenAI bác bỏ trách nhiệm, cho rằng ChatGPT chỉ "cung cấp câu trả lời dựa trên dữ kiện từ thông tin công khai phổ biến trên Internet".
Hơn 20 vụ kiện đang nhằm vào OpenAI
Song song với động thái của Florida, các vụ kiện dân sự tương tự tại Mỹ đang gia tăng nhanh chóng. Social Media Victims Law Center (SMVLC) và Tech Justice Law Project đã đệ 7 đơn kiện tại tòa án California nhằm vào OpenAI và cá nhân Sam Altman, với các cáo buộc gây tử vong oan sai, hỗ trợ tự tử, ngộ sát do sơ suất, trách nhiệm sản phẩm, vi phạm bảo vệ người tiêu dùng và sơ suất.
- Adam Raine (16 tuổi): Đơn kiện gây tử vong oan sai được nộp tại Tòa Thượng thẩm hạt San Francisco tháng 8/2025, cáo buộc GPT-4o đã "huấn luyện" thiếu niên này qua 377 thông điệp tự gây thương tích đã được gắn cờ.
- Zane Shamblin (23 tuổi): Cáo buộc tính năng memory tạo ra "ảo giác như đang trò chuyện với một người tâm sự thực sự" và đẩy nạn nhân tới hành vi tự sát.
- Amaurie Lacey (17 tuổi): Bị cáo buộc nhận hướng dẫn về cách thắt dây thòng lọng và thông tin về khả năng sống sót sau khi ngừng thở.
Ngoài ra còn có vụ kiện liên quan đến quá liều thuốc sau khi nhận tư vấn y tế từ ChatGPT, cùng vụ giết người - tự sát tại bang Connecticut nhằm vào cả OpenAI và Microsoft. Tổng số vụ kiện liên quan đến bạo lực và tự gây tổn hại đã vượt mốc 20.
Làn sóng lập pháp: 78 dự luật chatbot trong nửa đầu 2026
Bên cạnh kênh tư pháp, các bang tại Mỹ cũng đang đẩy nhanh việc lập pháp trực tiếp về AI chatbot. Theo thống kê của hãng luật Baker Botts, chỉ trong vài tuần đầu năm 2026, đã có 78 dự luật liên quan đến chatbot được đệ trình tại 27 bang.
| Bang | Văn bản | Hiệu lực | Yêu cầu chính |
|---|---|---|---|
| California | SB 243 | 1/1/2026 | Công bố không phải con người, giao thức xử lý khủng hoảng sức khỏe tâm thần, bảo vệ vị thành niên |
| Washington | HB 2225 | Thông qua 24/3/2026 / hiệu lực 1/1/2027 | Quản lý AI companion và quyền khởi kiện cá nhân |
| New York | Luật AI Companion Models | 5/11/2025 | Phát hiện và phản ứng với dấu hiệu tự tử, tự gây tổn hại |
Bản thân OpenAI cũng công bố hợp tác với Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ (APA) để bổ sung vào Model Spec bộ "U18 Principles" dành riêng cho nhóm 13–17 tuổi. Mô hình ước tính tuổi sẽ tự động chuyển các tài khoản bị nghi là vị thành niên sang chế độ bảo vệ, đồng thời khi tài khoản phụ huynh được liên kết với tài khoản trẻ vị thành niên, các nội dung mô tả mang tính bạo lực, lãng mạn hoặc đồ hoạ sẽ bị giới hạn tự động.
Hàm ý đối với người dùng Việt Nam
Vụ kiện diễn ra tại Mỹ và không ảnh hưởng trực tiếp đến dịch vụ ChatGPT tại Việt Nam. Tuy nhiên, các tiêu chuẩn an toàn mà OpenAI buộc phải điều chỉnh — đặc biệt là cơ chế ước tính tuổi, chế độ bảo vệ tài khoản vị thành niên và quy trình xử lý nội dung nhạy cảm — nhiều khả năng sẽ được triển khai trên phạm vi toàn cầu, bao gồm cả thị trường Việt Nam. Phụ huynh và các tổ chức giáo dục trong nước nên theo dõi sát các bản cập nhật Model Spec sắp tới của OpenAI, đồng thời chủ động thiết lập tài khoản liên kết khi tính năng này được mở rộng.
Q&A nhanh
Đây là vụ kiện hình sự hay dân sự? Dân sự. Tổng Chưởng lý Florida yêu cầu phạt tiền và lệnh tòa án, không truy cứu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, một cuộc điều tra hình sự riêng nhằm vào OpenAI đã được bang Florida khởi xướng cách đây vài tháng và vẫn đang tiếp tục.
OpenAI phản hồi thế nào về vai trò của ChatGPT? Với vụ FSU, OpenAI phủ nhận trách nhiệm và cho rằng ChatGPT chỉ cung cấp các câu trả lời dựa trên thông tin công khai trên Internet. Công ty chưa có phản hồi trực tiếp về vụ kiện mới của Florida.
Bang Florida nêu những rủi ro nào của ChatGPT? Đơn kiện cáo buộc hệ thống gây "rủi ro nghiêm trọng về sự phụ thuộc, suy giảm nhận thức, tự tử, bạo lực và các tổn hại liên quan", đồng thời chỉ ra vấn đề ảo giác (hallucination) và xu hướng phản hồi "lấy lòng".
Vụ FSU có bao nhiêu nạn nhân? Theo hồ sơ, vụ xả súng tại Đại học Bang Florida khiến 2 người thiệt mạng và ít nhất 6 người bị thương. Nghi phạm được cho là đã trao đổi trước với ChatGPT về kế hoạch tấn công.
Nguồn
- Engadget — Florida sues OpenAI and Sam Altman over alleged 'exploitation of users'
- Social Media Victims Law Center — ChatGPT Suicide & Psychosis Lawsuits | May 2026 Update
- Baker Botts — AI Chatbot Regulation: 78 State Bills, 58 Lawsuits
