Richard Chang, nhà sáng lập của SMIC — xưởng đúc chip lớn nhất Trung Quốc — vừa đưa ra một nhận định gây chú ý trong ngành bán dẫn toàn cầu: quan niệm cho rằng "chỉ khi đạt được tiến trình 3nm hay 2nm mới được coi là thành công" thực chất là một sự hiểu lầm. Theo ông, hơn 80% nhu cầu thị trường chip thực tế đến từ các tiến trình trưởng thành (mature process), không phải từ các nút tiên tiến đang được truyền thông tập trung khai thác.
"Cuộc đua tiến trình tiên tiến" chỉ chiếm chưa đến 20% thị trường thực
Phát biểu của ông Chang đặt câu hỏi trực tiếp vào cấu trúc thực sự của thị trường bán dẫn toàn cầu — một thị trường mà theo ông đang bị nhìn nhận lệch lạc do sự chú ý quá mức vào các tiến trình tiên tiến nhất.
"Nhiều người cho rằng cạnh tranh trong ngành bán dẫn là cuộc đua tiến trình tiên tiến, và chỉ khi đạt được 3nm hay 2nm mới được coi là thành công. Đây thực ra là một sự hiểu lầm."
Theo ông Chang, cấu trúc nhu cầu thực tế như sau:
- Tiến trình tiên tiến (dưới 5nm) chiếm chưa đến 20% tổng nhu cầu thị trường
- Hơn 80% nhu cầu đến từ các tiến trình trưởng thành (28nm trở lên)
- Làn sóng AI hiện tại tập trung vào lithography 2nm–3nm, nhưng đây chỉ là một phân khúc hẹp
TSMC duy trì vị thế dẫn đầu nhờ quan hệ dài hạn với Apple, NVIDIA và khả năng ổn định sản xuất hàng loạt ở tiến trình tiên tiến — nhưng theo ông Chang, đó không phải mô hình thành công duy nhất cho toàn ngành.
Thị trường ngách bị bỏ ngỏ — cơ hội lớn cho ai dám đi khác đường
Thay vì chạy theo cuộc đua tiến trình tiên tiến, ông Chang đề xuất một hướng đi thực dụng hơn: tập trung vào các thị trường ngách mà doanh nghiệp nước ngoài đang độc chiếm, nơi chỉ cần một nỗ lực có trọng tâm là có thể tạo ra đột phá.
"Không cần phải làm tất cả mọi thứ. Hãy đặt ưu tiên. Nếu đạt được sự xuất sắc trong một ngách cụ thể và giải quyết được điểm nghẽn, đó đã là đóng góp lớn cho ngành. Tập trung vào những lĩnh vực còn thiếu và thị trường ngách thực tế hơn là lao vào cuộc cạnh tranh đồng nhất trên những con đường đã đông đúc."
Đáng chú ý, ông Chang cũng chỉ ra rằng trong lĩnh vực chip AI, sự chú ý đang tập trung quá mức vào điện toán đám mây, trong khi AI phân tán (distributed AI) gần như bị bỏ qua hoàn toàn. Nhu cầu phần cứng theo từng kịch bản ứng dụng (scenario-based hardware) vẫn chưa được đáp ứng — đây là cơ hội mà các startup AI nên khai thác thay vì đốt vốn để cạnh tranh trực tiếp với các ông lớn.
SMIC và bài toán thực tế: EUV bị chặn, chiến lược ngách là lựa chọn tất yếu
Phát biểu của ông Chang không thể tách rời khỏi bối cảnh kỹ thuật mà SMIC đang đối mặt. Theo Wccftech, SMIC hiện không có khả năng tiếp cận máy quang khắc EUV — thiết bị bắt buộc để sản xuất wafer dưới 5nm — do các hạn chế xuất khẩu từ phương Tây. Điều này khiến SMIC tụt hậu đáng kể so với TSMC và Samsung trong cuộc đua tiến trình tiên tiến.
| Hạng mục | Chi tiết |
|---|---|
| Đối thủ chính | TSMC, Samsung |
| Hạn chế kỹ thuật | Không tiếp cận được máy EUV cho tiến trình dưới 5nm |
| Hệ quả | Tụt hậu trong phân khúc tiến trình tiên tiến |
| Cấu trúc thị trường | Tiến trình tiên tiến <20% / Tiến trình trưởng thành >80% |
Chiến lược "tập trung vào tiến trình trưởng thành và thị trường ngách" mà ông Chang đề xuất do đó không chỉ là triết lý kinh doanh — đây còn là con đường thực tế nhất mà SMIC có thể đi trong điều kiện hiện tại. Các tiến trình từ 28nm trở lên không đòi hỏi EUV, và đây chính là địa hạt mà SMIC có thể cạnh tranh hiệu quả.
Dữ liệu ngành xác nhận: Trung Quốc đang nhanh chóng chiếm lĩnh phân khúc chip trưởng thành
Luận điểm của ông Chang được củng cố bởi các dự báo thị trường. Đến quý 4 năm 2025, các cơ sở sản xuất tại Trung Quốc dự kiến nắm giữ 28% sản lượng chip trưởng thành toàn cầu, và con số này được dự báo tăng lên 39% vào năm 2027.
Dự báo thị phần chip trưởng thành của Trung Quốc
| Chỉ số | Hiện tại | Dự báo |
|---|---|---|
| Thị phần chip trưởng thành toàn cầu | 28% (Q4/2025) | 39% (2027) |
| Thị phần trong top 10 xưởng đúc chip trưởng thành | >25% (cuối 2025) | — |
| Thị phần phân khúc 22nm+ (IDC) | 30% (2023) | ~40% (2030) |
Riêng phân khúc 28nm — một trong những nút sản xuất phổ biến nhất cho chip điều khiển, MCU, chip analog và nhiều ứng dụng công nghiệp — Trung Quốc được dự báo nắm giữ 31% năng lực sản xuất toàn cầu vào năm 2027.
SMIC North, giá wafer giảm 40% và nước cờ chiến lược dài hạn
Không chỉ dừng lại ở lời nói, SMIC đang hành động cụ thể để hiện thực hóa chiến lược này. Tháng 1/2026, SMIC thông báo mua lại 49% cổ phần còn lại của SMIC North — đơn vị vận hành các dây chuyền 12-inch cho tiến trình 28nm–65nm — với giá khoảng 40,6 tỷ NDT (tương đương khoảng 5,6 tỷ USD), đưa đơn vị này thành công ty con hoàn toàn thuộc sở hữu của SMIC.
Kết quả kinh doanh của SMIC North cho thấy đây là quyết định có cơ sở vững chắc:
- Lợi nhuận ròng năm 2024 đạt 1,682 tỷ NDT — tăng gần 3 lần so với năm trước
- Tăng trưởng tiếp tục duy trì trong năm 2025
Song song đó, tháng 1/2025, SMIC đã cắt giảm giá wafer 28nm từ 2.500 USD xuống còn 1.500 USD/tấm — tức giảm 40% — nhằm giành đơn hàng từ tay TSMC và UMC. Đây là tín hiệu rõ ràng về chiến lược cạnh tranh bằng giá trong phân khúc trưởng thành.
Ngược lại, SMIC South — đơn vị phụ trách tiến trình 14nm FinFET trở xuống — vẫn đang trong tình trạng nguồn cung không theo kịp nhu cầu do hạn chế về thiết bị. Sự tương phản này làm nổi bật rõ hơn lý do tại sao dòng tiền từ tiến trình trưởng thành đang trở thành trụ cột tài chính của SMIC.
Đối với ngành công nghiệp bán dẫn khu vực Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, xu hướng này mang ý nghĩa thực tiễn: phần lớn chip được sử dụng trong thiết bị điện tử tiêu dùng, ô tô, thiết bị công nghiệp và IoT đều thuộc phân khúc tiến trình trưởng thành. Sự mở rộng năng lực sản xuất của các xưởng đúc Trung Quốc trong phân khúc này có thể tác động đến chuỗi cung ứng và giá thành linh kiện trong trung hạn — một yếu tố đáng theo dõi đối với các doanh nghiệp điện tử và nhà sản xuất thiết bị trong nước.
